: DEKLARACJA O PROMOCJI I OCHRONIE MARGINALIZOWANYCH I MNIEJSZO�CIOWYCH J�ZYK�W W EUROPIE

:

: Ponad 40 milion�w obywateli Unii Europejskiej pos�uguj� si� autochtonicznymi j�zykami, innymi ni� te, kt�re uznane s� za oficjalne w ich krajach. Podobnych przyk�ad�w dostarczaj� kraje Europy �rodkowej, jak cho�by S�owacja, Rumunia, Republika Czeska czy Polska. J�zyki stanowi� cz�� bogactwa Europy, a kulturowa i j�zykowa r�norodno�� znajduj� si� u podstaw fundamentalnych praw jej obywateli w post�puj�cym procesie integracji. Zasadniczym elementem owej r�norodno�ci s� j�zyki marginalizowane i mniejszo�ciowe, tradycyjnie u�ywane przez spo�eczno�ci zamieszkuj�ce obszary, kt�rych granice zwykle nie pokrywaj� si� z granicami pa�stwowymi. Szacunek i promocja r�norodno�ci j�zykowej i kulturowej powinny sta� si� filarami Europy.

:

: Przez j�zyki marginalizowane i mniejszo�ciowe rozumiemy wszystkie te, kt�re tradycyjnie u�ywane s� przez narody nie tworz�ce w�asnych pa�stw, kt�rych status nie jest w pe�ni uregulowany i kt�re nie s� j�zykami oficjalnymi na swym terytorium.

:

: My, M�odzie� Wolnego Sojuszu Europejskiego (EFAY), deklarujemy,

:

: R�norodno�� j�zykowa jest zasadniczym elementem bogactwa kulturowego oraz kluczowym czynnikiem w procesie tworzenia pokojowej i demokratycznej Europy
: 2. Potrzeb� stworzenia europejskiej kultury j�zykowej oraz uznanie, �e jej cel dotyczy ochrony dziedzictwa j�zykowego, przekraczaj�cego granice obowi�zuj�cych j�zyk�w oficjalnych, promocji j�zyk�w marginalizowanych i mniejszo�ciowych oraz zapewnienia przetrwania tym j�zykom

: 3. Podkre�lamy, �e j�zyk jest podstawowym �rodkiem komunikowania si� w powstaj�cej Unii Europejskiej oraz, �e integracja europejska musi uczyni� u�ytek z j�zyk�w jako �rodk�w porozumiewania ponad obecnymi granicami, koresponduj�cy z ochron� mniej rozpowszechnionych j�zyk�w w kontek�cie narodowym, regionalnym i mi�dzyregionalnym

: 4. Unia Europejska jest odpowiedzialna za wspieranie swych obecnych cz�onk�w oraz kraj�w kandydackich w rozwijaniu oraz ochronie ich r�norodno�ci kulturowej i j�zykowej

: 5. Wszyscy ludzie maj� prawo do poszanowania swego j�zyka i kultury w zwi�zku z czym musz� mie� zapewnione prawne �rodki gwarantuj�ce ochron�, promocj� oraz ich oficjalne uznanie na swym terytorium

: 6. Konieczno�� uznania r�norodno�ci j�zykowej przez pa�stwa cz�onkowskie UE i rz�dy regionalne oraz poczynienia koniecznych krok�w prawnych i administracyjnych w celu stworzenia warunk�w dla zachowania, promocji oraz rozwoju tych j�zyk�w

: 7. Wszystkie j�zyki marginalizowane oraz mniejszo�ciowe powinny by� tak�e chronione przez przepisy prawa. Odpowiedni kodeks [statut] powinien zapewni� co najmniej mo�liwo�� pos�ugiwania si� tymi j�zykami oraz zach�ca� do tego w takich sferach �ycia jak edukacja, w tym wy�sza, wymiar sprawiedliwo�ci, administracja publiczna, media, itd.

: 8. Potrzeb� decentralizacji wszelkich praw j�zykowych na szczebel tych wsp�lnot, kt�re rzeczywi�cie potrzebuj� ochrony i promocji swych j�zyk�w

: 9. J�zyki marginalizowane i mniejszo�ciowe stanowi� r�wnie� integraln� cz�� europejskiego dziedzictwa kulturowego, w zwi�zku z czym Unia Europejska powinna zapewni� im ramowy system ochrony prawnej oraz w�a�ciwe zaplecze materialne

: 10. Unia Europejska powinna zach�ca� do dzia�ania te kraje b�d� rz�dy regionalne tych wsp�lnot, gdzie ochrona j�zyk�w marginalizowanych b�d� mniejszo�ciowych nie istnieje lub jest niewystarczaj�ca

: 11. Unia Europejska w swych stosunkach z krajami stowarzyszonymi i pa�stwami trzecimi ma obowi�zek zwracania szczeg�lnej uwagi na prawa mniejszo�ci, a gdy to konieczne, wsparcia rz�d�w w znalezieniu drogi do zapewnienia przestrzegania tych praw; jej obowi�zkiem jest te� zwracanie uwagi na �wiadome �amanie tych praw.

: 12. Prawo nakazuj�ce u�ywania w�a�ciwego j�zyka nigdy nie powinno by� zwr�cone przeciwko j�zykom tradycyjnym [naturalnym]

: 13. Ubolewamy nad faktem , �e j�zyki mog� by� uto�samiane b�d� zwi�zane z okre�lon� opcj� polityczna lub ideologi�. J�zyki nie nale�� do ideologii, ale s� wyrazem naturalnego zr�nicowania i bogactwa Europy

: 14. Wzywamy kraje cz�onkowskie oraz rz�dy regionalne i wsp�lnot mniejszo�ciowych do rozwa�enia mo�liwo�ci stworzenia ponad granicznych instytucji j�zykowych dla wszystkich j�zyk�w mniejszo�ciowych i kultur wyst�puj�cych w dwu lub kilku krajach cz�onkowskich jednocze�nie

: 15. Domagamy si� uznania j�zyk�w marginalizowanych i mniejszo�ciowych za oficjalne j�zyki Unii Europejskiej

:

: Bilbao, Kraj Bask�w, 7-9.12.2001

:

: =================================

: Pozdrawiam,

: Bart�omiej �widerek
: Cz�onek Zarz�du G��wnego
: Ruchu Autonomii �l�ska
: e-mail: [email protected]
: http://www.raslaska.org
: tel: 0601 308 567