Ponad 40 milion�w obywateli Unii Europejskiej posługuję się autochtonicznymi językami, innymi niż te, kt�re uznane są za oficjalne w ich krajach. Podobnych przykład�w dostarczają kraje Europy Środkowej, jak choćby Słowacja, Rumunia, Republika Czeska czy Polska. Języki stanowią część bogactwa Europy, a kulturowa i językowa r�żnorodność znajdują się u podstaw fundamentalnych praw jej obywateli w postępującym procesie integracji. Zasadniczym elementem owej r�żnorodności są języki marginalizowane i mniejszościowe, tradycyjnie używane przez społeczności zamieszkujące obszary, kt�rych granice zwykle nie pokrywają się z granicami państwowymi. Szacunek i promocja r�żnorodności językowej i kulturowej powinny stać się filarami Europy.

Przez języki marginalizowane i mniejszościowe rozumiemy wszystkie te, kt�re tradycyjnie używane są przez narody nie tworzące własnych państw, kt�rych status nie jest w pełni uregulowany i kt�re nie są językami oficjalnymi na swym terytorium.

My, Młodzież Wolnego Sojuszu Europejskiego (EFAY), deklarujemy,

R�żnorodność językowa jest zasadniczym elementem bogactwa kulturowego oraz kluczowym czynnikiem w procesie tworzenia pokojowej i demokratycznej Europy
2. Potrzebę stworzenia europejskiej kultury językowej oraz uznanie, że jej cel dotyczy ochrony dziedzictwa językowego, przekraczającego granice obowiązujących język�w oficjalnych, promocji język�w marginalizowanych i mniejszościowych oraz zapewnienia przetrwania tym językom

3. Podkreślamy, że język jest podstawowym środkiem komunikowania się w powstającej Unii Europejskiej oraz, że integracja europejska musi uczynić użytek z język�w jako środk�w porozumiewania ponad obecnymi granicami, korespondujący z ochroną mniej rozpowszechnionych język�w w kontekście narodowym, regionalnym i międzyregionalnym

4. Unia Europejska jest odpowiedzialna za wspieranie swych obecnych członk�w oraz kraj�w kandydackich w rozwijaniu oraz ochronie ich r�żnorodności kulturowej i językowej

5. Wszyscy ludzie mają prawo do poszanowania swego języka i kultury w związku z czym muszą mieć zapewnione prawne środki gwarantujące ochronę, promocję oraz ich oficjalne uznanie na swym terytorium

6. Konieczność uznania r�żnorodności językowej przez państwa członkowskie UE i rządy regionalne oraz poczynienia koniecznych krok�w prawnych i administracyjnych w celu stworzenia warunk�w dla zachowania, promocji oraz rozwoju tych język�w

7. Wszystkie języki marginalizowane oraz mniejszościowe powinny być także chronione przez przepisy prawa. Odpowiedni kodeks [statut] powinien zapewnić co najmniej możliwość posługiwania się tymi językami oraz zachęcać do tego w takich sferach życia jak edukacja, w tym wyższa, wymiar sprawiedliwości, administracja publiczna, media, itd.

8. Potrzebę decentralizacji wszelkich praw językowych na szczebel tych wsp�lnot, kt�re rzeczywiście potrzebują ochrony i promocji swych język�w

9. Języki marginalizowane i mniejszościowe stanowią r�wnież integralną część europejskiego dziedzictwa kulturowego, w związku z czym Unia Europejska powinna zapewnić im ramowy system ochrony prawnej oraz właściwe zaplecze materialne

10. Unia Europejska powinna zachęcać do działania te kraje bądź rządy regionalne tych wsp�lnot, gdzie ochrona język�w marginalizowanych bądź mniejszościowych nie istnieje lub jest niewystarczająca

11. Unia Europejska w swych stosunkach z krajami stowarzyszonymi i państwami trzecimi ma obowiązek zwracania szczeg�lnej uwagi na prawa mniejszości, a gdy to konieczne, wsparcia rząd�w w znalezieniu drogi do zapewnienia przestrzegania tych praw; jej obowiązkiem jest też zwracanie uwagi na świadome łamanie tych praw.

12. Prawo nakazujące używania właściwego języka nigdy nie powinno być zwr�cone przeciwko językom tradycyjnym [naturalnym]

13. Ubolewamy nad faktem , że języki mogą być utożsamiane bądź związane z określoną opcją polityczna lub ideologią. Języki nie należą do ideologii, ale są wyrazem naturalnego zr�żnicowania i bogactwa Europy

14. Wzywamy kraje członkowskie oraz rządy regionalne i wsp�lnot mniejszościowych do rozważenia możliwości stworzenia ponad granicznych instytucji językowych dla wszystkich język�w mniejszościowych i kultur występujących w dwu lub kilku krajach członkowskich jednocześnie

15. Domagamy się uznania język�w marginalizowanych i mniejszościowych za oficjalne języki Unii Europejskiej

Bilbao, Kraj Bask�w, 7-9.12.2001

=================================

Pozdrawiam,

Bartłomiej Świderek
Członek Zarządu Gł�wnego
Ruchu Autonomii Śląska
e-mail: [email protected]
http://www.raslaska.org
tel: 0601 308 567