CYTAT :

Berli�ska m�wi�a, �e �l�zacy tworz� etniczn� spo�eczno��, kt�ra zachowa�a mocne poczucie odr�bno�ci. ��czy ich szczeg�lnie emocjonalny stosunek do zamieszkiwanego terytorium. Ta odr�bno�� wywodzi si� z mocno wytworzonego, konkretnego i prawie �e materialnego poczucia identyfikacji i znajduje odzwierciedlenie w tradycji, j�zyku, obyczajach, systemie warto�ci, religii i uroczysto�ciach. To poczucie identyfikacji potwierdza�o si� w czasie zmiennych historycznych los�w. �l�zacy jako mieszka�ncy teren�w nadgranicznych tworz� spo�eczno�� na obrze�u, na peryferiach. Tego nie nale�y tylko rozumie� w znaczeniu przestrzennym, lecz r�wnie� socjalnym.

W wieku XIX wykszta�towa�a si� nieliczna warstwa �l�skiej inteligencji, kt�ra mocno zwi�zana z ludem anga�owa�a si� w walce o zachowanie odr�bno�ci �l�zak�w. Walka ta nie mia�a jednak dla szerokich mas charakteru walki narodowej.

Pruski 'Kulturkampf i pruska polityka germanizacji wywo�a�y budzenie oporu i wzmocni�y jedno�� �l�zak�w. Z drugiej jednak strony nale�y bra� pod uwag� wielowiekowa roz��k� od ludu polskiego i z tym zwi�zany odr�bny spo�eczny rozw�j �l�ska. Przez to nie mog�y wytworzy� si� �adne impulsy wytwarzaj�ce poczucie przynale�no�ci do ludu polskiego, pomimo wsp�lnej genezy i kulturowego s�siedzstwa. Z tym zwi�zane jest to, �e �l�zacy nie byli ani Niemcami ani Polakami tylko "miejscowymi". �l�zakom brakowa�o rozwini�etej �wiadomo�ci narodowej i dlatego poddawali si� pasywnie procesowi asymilacji. Brak historycznych zwi�zk�w z Polsk� powodowa�, �e w tym momencie, w kt�rym �l�zacy opuszczali tradycyjn� lokaln� spo�eczno�� i przybierali pewne warto�ci kultury niemieckiej, w szczeg�lno�ci j�zyk, nie mo�na ich wi�cej traktowa� za Polak�w. Przyj�cie warto�ci i oznak nacjonalnej kultury polskiej czy niemieckiej, prowadzi�o do utraty identyfikacji grupowej i za�amania poczucia wsp�lnoty.

J�zyk niemiecki jest dla du�ej liczby �l�zak�w - podobnie jak gwara �l�ska - kluczowym elementem kulturowego spadku. Dzisiaj odczuwaj� �l�zacy za dyskryminuj�ace to, �e brakuje im mo�liwo�ci nauki je�yka niemieckiego. Znajomo�� j�zyka niemieckiego jest konieczna przy tradycyjnych wyjazdach do pracy do Niemiec i przy kontaktach z rodzin�, kt�ra pozosta�a po wojnie w Niemczech lub tam wyjecha�a. Innym podstawowym elementem socja�no-kulturalnej to�samo�ci �l�zak�w jest ich mocne przywi�zanie do w�asnego terytorium i spo�eczno�ci lokalnej. Prawie nie zauwa�a si� przeprowadzania si� �l�zak�w do innych rejon�w Polski.

�l�zacy tworz� specyficzn� grup� etniczn�, kt�ra opar�a si� wp�ywom masowej kultury polskiej. Dla samych �l�zak�w jak i dla polskiej ludno�ci nap�ywowej jest jasne, �e wnuk�w polskich repatriant�w nie mo�na uwa�a� za �l�zak�w. Polacy, kt�rzy przybyli na �l�sk nie chc� te� siebie samych zalicza� do �l�zak�w. Przez to zmala� dzi� dystans pomi�dzy �l�zakami a jeszcze na �l�sku opolskim nielicznie pozosta�ymi Niemcami. Oni wsp�lnie prze�yli cierpienia, los, krzywd� i poni�enie wyrz�dzone im od strony przybyszy z Polski. Spo�ecze�stwo polskie przypisa�o �l�zakom i Niemcom podobn� pozycj� spo�eczn�, co przyczyni�o si� do wymazania r�nic pomi�dzy nimi. Odwrotnie te� du�a cz�� przyby�ej na �l�sk ludno�ci polskiej poczuwa si� jako �l�zakom obca, i traktuje �l�zak�w na r�wno z Niemcami lub te� w�tpi w ich polsko��.

Polska Partia Komunistyczna podkre�la�a, �e odrodzenie pa�stwa polskiego mo�liwe jest tylko przy uzyskaniu jedno�ci struktury nacjonalistycznej. To uniemo�liwi�o tolerancyjne zachowanie si� Polak�w w stosunku do r�norodno�ci j�zykowych lub kulturowych, szczeg�lnie gdy wydawa�o si�, �e chodzi o germanizacj�. Stalinizacja �ycia publicznego po roku 1948 doprowadzi�a do likwidacji wielu w�asnych organizacji zarz�dzania, zwi�zk�w towarzyskich, ch�r�w, i prasy regionalnej. Inicjatywy lokalne zosta�y zd�awione. To znacznie ograniczy�o mo�liwo�ci brania udzia�u �l�zak�w w �yciu spo�ecznym. Tylko sporadycznie wyst�puj�ce przypadki reprezentacji ludno�ci rodzimej w administracji pa�stwowej zosta�y usuni�te. Ich dzia�alno�� spo�eczna zosta�a przeszkodzona i uniemo�liwiona. �l�zak�w zepchni�to na bok �ycia spo�ecznego i wykluczono z mo�liwo�ci awansu spo�ecznego, pomimo tego, �e nie rzadko legitymowa�o ich wy�sze wykszta�cenie i lepsze kwalifikacje zawodowe.

Oko�o 90% �l�zak�w zajmuje dzisiaj podobne stanowiska w spo�ecze�stwie polskim jak poprzednio mia�o to miejsce w spo�ecze�stwie niemieckim. Polska ludno�� nap�ywowa posiada monopol w�adzy w sferze szkolnictwa, przemy�le i kulturze. �l�zacy nie bior�a aktywnie udzia�u w �yciu nacjonalnym spo�ecze�stwa polskiego i tego nie chc�. Wspomnienie krzywdy i objaw�w nietolerancji w czasach powojennych nadal trzymane s� w �wiadomo�ci, co doprowadzi�o do zesztywnienia i izolacji, jako reakcja obronna przed poni�eniem. Oni nie chc� si� da� zasymilowa�. W obliczu niedobor�w gospodarki pa�stwowej i administracyjnego podzia�u �rodk�w produkcji, kredyt�w, materia��w, na zasadzie przywilej�w i reglementacji urz�dniczej dosz�o do tego, �e wspominane efektywnie pracuj�ce niemieckie zarz�dzanie uwa�a si� za wzorowe. To uniemo�liwi�o ca�kowicie nacjonaln� identyfikacj� z Polsk� i uwewn�trzni�o i zmitologizowa�o obraz niemieckiej przesz�o�ci.

Orientacja niemiecka wzmacniana jest przez zachodnioniemieckie prawodawstwo, w �wietle kt�rego �l�zacy s� obywatelami Niemiec. Tylko 40% badanej m�odzie�y szkolnej jest przekonana, �e chce dalej mieszka� na �l�sku. Reszta to potencjalni niemieccy emigranci. Charakterystyczne jest, �e �l�zacy nie u�ywaj� katygorycznego okre�lenia "jestem Niemcem" a raczej "jestem niemieckiego pochodzenia". Spo�ecze�stwo �l�skie egzystuje na kra�cu narodu polskiego, bez posiadania wp�ywu na przebieg proces�w gospodarczych i spo�ecznych. Procesy te kierowane s� przez silny centralistyczny aparat w�adzy. �l�zak�w pozbawiono mo�liwo�ci politycznej reprezentacji i wypowiadania swoich interes�w. To doprowadzi�o do pasywnego oporu przeciwko tej "kolonizacji".

Pozdrowienia