Kaszubski elementarz, 04.09.2000

"Abecad�o kaszubskie" - pierwszy w historii elementarz do nauki j�zyka kaszubskiego zaprezentowano w poniedzia�ek w domu kultury w Chmielnie. 160-stronicowy podr�cznik zawiera prawie 500 barwnych ilustracji.

"To niew�tpliwie historyczny moment w dziejach kaszubszczyzny i j�zyka kaszubskiego, kt�ry jest przecie� najwa�niejszym elementem odr�bno�ci tej wsp�lnoty etnicznej. Fakt, �e do tej pory j�zyk kaszubski nie mia� swojego elementarza, by� zaniechaniem, kt�re wszystkich bola�o" - m�wi wicemarsza�ek Senatu Donald Tusk, pomys�odawca wydania ksi��ki.
Zadowolenia z pierwszego w historii elementarza kaszubskiego nie kryje te� w�jt gminy Chmielno Zbigniew Roszkowski. "Do tej pory kaszubskiego uczono z wiedzy nauczycieli, od dzisiaj b�dzie inaczej" - m�wi w�jt Chmielna, miejscowo�ci uwa�anej za stolic� "rodnej mowy".
Jeden z dwojga autor�w elementarza Witold Bobrowski, m�wi, �e praca nad ksi��k� trwa�a ok. roku. "Mam nadziej�, �e elementarz b�dzie ciekawi� dzieci" - dodaje.
Elementarz "Abecad�o kaszubskie" przeznaczony jest dla uczni�w od klasy I do III. Tematy u�o�one s� zgodnie z rytmem roku szkolnego. Pierwsze czytanki dotycz� jesieni, potem zimy, wiosny i lata.
Bohaterem podr�cznika jest ma�y ch�opiec o imieniu Remusek, kt�rego pierwowzorem jest Remus, popularna posta� ludowych legend kaszubskich. Oprowadza on czytelnika po r�nych zak�tkach Kaszub.
Na marginesach kartek mo�na przeczyta� przys�owia zwi�zane ze �wi�tami. W elementarzu nie brak te� tekst�w ludowych piosenek i przy�piewek wraz z nutami.
J�zyk kaszubski nauczany jest od jednej do dw�ch godzin w tygodniu w kilkunastu szko�ach podstawowych na Kaszubach. W zale�no�ci od plac�wki jest to przedmiot obowi�zkowy lub tylko dla ch�tnych uczni�w.
W jedynej szkole podstawowej w G�odnicy kaszubski, wsp�lnie z polskim, jest j�zykiem wyk�adowym.
Rdzenny j�zyk Kaszub�w jest te� u�ywany w trzech szko�ach �rednich w Brusach, Kartuzach i Somoninie. Istnieje te� lektorat kaszubskiego na Uniwersytecie Gda�skim i seminarium duchownym w Pelplinie.
Kaszubskie dzieci mog� uczy� si� j�zyka z w�asnego elementarza. Po raz pierwszy w dziejach pi�miennictwa kaszubskiego, licz�cego oko�o 300 tytu��w ksi��ek wydanych w tym j�zyku, ukaza�a si� taka publikacja.
Bohaterem elementarza jest rezoulutny ch�opiec o imieniu Remusk, kt�ry oprowadza po Kaszubach dwoje innych dzieci: S�awin� i Barnima. Ka�da lekcja - historyjka - odbywa si� wi�c w innym miejscu, np. w skansenie we Wdzydzach, w Pucku czy w Gda�sku. W ten spos�b dzieci poznaj� wa�ne i ciekawe miejsca, kultur� i tradycj� swoich stron, ale tak�e ucz� si� odr�nia� grzyby truj�ce od jadalnych, dowiaduj� si� co to jest karta kredytowa itp.
Elementarz uczy j�zyka literackiego, a nie potocznego. Warto za� wiedzie�, �e w powszechnym u�yciu na Kaszubach s� trzy zasadnicze dialekty: p�nocny - u�ywany w powiatach wejherowskim i puckim, �rodkowy - u�ywany g��wnie w okolicach Kartuz i cz�ciowo Ko�cierzyny oraz po�udniowy stosowany a� do linii Chojnic. Pr�cz tego istnieje jeszcze wiele innych odmian, np. niemiecki j�zykoznawca, Fryderyk Lorens, wyr�nia� w pierwszych latach XX wieku a� 75 lokalnych gwar. Szacuje si�, �e obecnie j�zyk kaszubski zna 250-400 tysi�cy os�b, z czego po�owa u�ywa go na codzie� w r�nych sytuacjach. Coraz cz�ciej r�wnie� kaszubski „wychodzi na ulice". W niekt�rych gminach np. w Chmielnie czy w Sierakowicach pojawiaj� si� dwuj�zyczne nazwy ulic, sklep�w, restauracji itp.
Z wiecznego sporu o to jakie miasto jest stolic� Kaszub, autorzy elementarza Witold Bobrowski (dyrektor jedynej obecnie szko�y kaszubkiej - w G�odnicy) i Katarzyna Kwiatkowska (filmowiec - zwi�zana z agencj� filmow� Profilm), wybrn�li w ten spos�b, �e nawali ni� Gda�sk.
Ksi��ka zawiera pi�kne ilustracje, wykonane przez Jolant� M�kos� i Joann� Ko�yszko, liczy ponad 160 stron i kosztuje w ksi�garniach 28 z�. Osoby i instytucje, kt�re pofatyguj� si� do si� do siedziby wydawcy (Fundacja Dar Gda�ska, ul. Szeroka 121/122) mog� j� tam naby� w cenie 20 z�. Elementarz jest „ksi��k� pomocnicz� zalecan� do u�ytku szkolnego przez MEN".
Inicjatorem wydania elementarza by� wicemarsza�ek senatu Donald Tusk, za� Fundacja Dar Gda�ska znana jest m.in. z wydania serii album�w „By� sobie Gda�sk".