Napisza samto zgodnie ze polsk�m traksrypcj�m naszyj godki.

Rod żech jes za krytyka mojij propozycji (bo to niy jes nic wiyncyj!) zapisu naszyj godki. Yno co jo sie niy zgodza na to, co te abecadło jes "niywydarzone" - "niydok�ńczone" ale ja! Niy wymyślołech nowych znak�w, yno wykorzystołech takie co już s�m we kodzie Latin2 (kaj jes i polskie abecadło). To co niy były one używane do zapisu naszyj godki (może były, ale yno we Czeskij Republice) niy znaczy wcale, co skuli tego s�m już złe. Myślołżech już o tym doś pora lot i "czeskie" abecadło mie najbarzij do zapisu naszyj godki podchodzi. Choć faktym, co dodołech pora nowych znak�w i zmiyniyłżech spos�b zapisu. I niy chodziyło sie yno coby naszo godka r�żniyła sie od polskij we piśmie (to tyż), ale barzij chodziyło mie sie o to coby straciyło sie "mazurzynie" (seplyniynie) kiere wystympuje na p�łnocy G�rnego Ślonska (kaś granica na linji Piekary - Opole). Som miyszk�m na p�łnoc od G�r Tarnowskich i u mie sie "mazurzy". Przy zapisie polsk�m trakskrypcj�m sie tego niy do wyciepnonć (ucz�m nos we polskich szkołach, jak mo sie czytać jako głoska).

Skuli tego tyż zast�mpiyłżech znak "�" znakiym "�". A sposob�w zapisu tyj głoski, kieryj poza nasz�m godk�m żech niy trefiył, widzioł żech już doś pora. I wszyskie s�m oparte na znaku "o". A bezcoch wybroł "�"? Kiej "cołki świat" wiy co jes to miyndzy "o" a "e"? Znaku tego niy używaj�m poza Niymcoma i Wyngroma żodne inksze nacje, a jak sie to godo na Wyngrach tego niy wiym. Na głoska miyndzy "o" a "e" Angliki stosuj�m zapis "oe", we Skandynawii pisz�m to "�", a we inkszych godkach żech takij głoski niy słyszoł. Może i mocie recht, co bydzie to szterować bajtl�w, kiej byd�m sie uczyć niymieckiego, ale bezto tyż musiołby to być inkszy znak od "�" i tyż od "�" (ze polskim tyż mog�m być problymy). Jak mocie jako dobro propozycjo, kiero mieści sie we kodzie Latin2 to dejcie mie znać.

Nastympny znak co W�m sie niy podobo to "đ", kiere we żodnym ze słowiańskich godek (a przynajmnij tych co je znom) niy wystympuje. Na razie (bo to jes yno propozycjo) zastympuje u mie głoski "dz" i "dź". Czeski, morawski i słowacki s�m kupa twardsze i tam niy ma takij głoski (jes yno "d"). Polski ("dz") ani niymiecki ("ts") zapis tyj głoski mie sie niy widzi bo to s�m dwuznaki, kierych chca unikn�nć przi zapisie naszyj godki.

Wszysko to jes bezto, co łacińskie abecadło (22 znaki) niy nadowo sie do zapisu słowiańskich godk�w. Ekstra alfabet pod taki zapis wymyślył we IX wieku Św Cyryl, kiery poszeł ochrzcić Wielko Morawa. Opar go na greckim abecadle (24 znaki), kiere rozszerzył do kaś 30 znak�w, ale tego jes dalij mało na potrzeby słowiańskich godek. My akuratnie s�m ze "zachodniego kryngu kultury europejskij" bezto muszymy oprzić abecadło na alfabecie łacińskim. We polskij godce naliczyłżech 36 głosk�w (a niykiere s�m zapisywane na pora sposob�w, jak: "�" - "u", "ch" - "h", "rz" - "ż"). We naszyj godce głosk�w jes wiyncyj, a zapisywanie tyj samyj głoski na pora sposob�w niy mo synsu. Polski alfabet mo 32 znaki, a poru znak�w niy do sie wykorzystać we naszyj godce (przinajmnij jo ich jeszcze niy trefiył, a doś dużo jezdża po świecie), gł�wnie chodzi o "ą" i "ę". Czeski alfabet mo 44 znaki i tyż wszystkich niy do sie we naszyj godce wykorzystać. Byda poleku tuplikować: "�" - twarde "a", "�" - twarde "e", "�" - twarde "i", "�"- twarde "o", "�" - twarde "u", "�" - twarde "y", "ů" - pośredni miyndzy "u" a "o" (u nos na opach), "ď" - miynkie i kr�tkie "d" podobne do polskiego "dz" ale urwane, "ť" - miynkie i kr�tkie "t" podobne do polskiego "ć" ale urwane.

Niy pr�buja upodobniać naszyj godki do czeskiygo. Naszo godka (wbrew tymu co Poloki godaj�m) jes barzij zbliżono do morawskiygo niż polskiygo (niy god�m sam o tym co jes dziosioj, po 70 latach "repol�nizacji", na Ślonsku słychać, yno o tym jak naszo godka richtik wyglondała, bez polskich i niymieckich naleciałości). Poloki (np. Miodek) godaj�m co we naszyj godce zachowoł sie "piękny staropolski język", ale to niy jes prowda. Naszo godka rozwijała sie kole polskiygo (a niy z nim) a na Ślonsku do XVIII wieku urzyndowym był czeski (fakt, co był pisany tak jak dzisioj polski). Abecadło, kiere kaś 150 lot nazot opracowali Czesi, jes nojlepszym abecadłym (do dzisioj dnia) na zapis słowiańskich godk�w. Korzystaj�m ze niego Czesi, Słowacy, Morawianie, Słowyńcy, Sorbowie (Łużyce), Kroaci, Bośniacy, a tyż ludy Bałt�w (Litwini i Łotysze). Jes on tyż traktowany jako podstawa do traksrypcji cyrylicy na łaciński alfabet. Kożdo nacjo ustawiała se go sama do swoich potrzeb, ale zasady s�m takie same: żodnych dwu i wyncyj znak�w (Czech�m sie to już niy udało, bo niy wiedz�m jak zapisać "ch" coby je odr�żnić we godce od "h", a odr�żniaj�m to i to sie słyszy), konkretnie opracowane zmiynkczanie i utwardzanie głosek (z tym tyż s�m problymy). Opr�cz tego zapis "czeski" dowo tyż pewiyn efekt psychologiczny, tj. niy kożdy Polok może go swobodnie przeczytać i bezto przestowo traktować naszo godka jak gwara polskiego jynzyka.

Co do zapisu czeskij, czy morawskij godki za pomoc�m polskiego alfabetu, to do Wiosny Lud�w taki zapis był stosowany, a nawet jes zachowano dokumyntacjo: "Protokolarz Miasta Woźniki" ze XV-XVII wieku. I m�m do niego dostymp. Jeszcze pora lot nazot teksty pisane tak traktowane były jak "teksty polskojęzyczne", dzisioj już naukowcy godaj�m, co s�m to teksty "pisane w języku używanym na danym terenie przez �wczesnych mieszkańc�w". Tak że tyn (polski) spos�b zapisu czeskiego i morawskiego był już przerobiany.

R�żnica miyndzy "gwar�m" a "jynzykiym" jes płynno. Przi ukłodaniu podstaw naszyj godki opar żech sie na "gwarze piekarskij", bo tak mie w doma uczyli. Ale już sie starom brać pod uwaga i inksze gwary naszyj godki. Yno jes jedyn problym.

Przi zapisie jynzyka musi być jedyn zapis na jedno słowo, a niy jak dzisioj, co polsk�m traksrypcj�m kożdy se pisze jak mu sie to widzi i jes pieronowy chaos.

Jak sie to udo to uratujymy naszo godka od śmierci, na co j�m skozała telewizjo (to jes prawdziwo przyczyna, a niy zapis. Telewizjo i radio sie sucho!). I cyn�m za to może być stracynie sie poru gwar tyj naszyj kochanyj godki. Ale co jes lepij poświyncić - cołko godka, czy pora jij farb�w. Pozatym tak trza ustwić pisownia, coby dało sie ja r�żnie czytać we r�żnych czynściach naszego Ślonska, a i poza nim tyż. Wiynksze możliwości do tego dowo abecadło "czeskie" jak "polskie".

Jo niy m�m wykształcynio we tym kiyrunku, ani sie tyż za fest niy interesuja tym jak trza ukłodać godka i co ona mo mieć. Niy m�m tyż na to za dużo czasu. Jo kupa czasu spyndzom na ceście (Czechy, Słowacjo, Czeski Ślonsk, Morawy, Polski Ślonsk, Polska czy Niymce) i tych godk�w musiołech sie uczyć. A trocha talyntu do tego m�m. I dowo to kupa wiyncyj jak studjowanie "Atlasu" - wyboczcie, ale to jes prowda. Zapis a godka zawżdy sie r�żni�m. Bezto tyż pr�buja "wrazić kij we mrowisko" coby jakoś ruszyć sprawa unormowanio naszyj godki i zainteresować tym fachman�w. Ale niy powinni to być ludzie kształcyni na polonist�w - bo tak jes ułożony program, coby ciepn�nć im klapka na oczy. A mało kiery umi sie wybić ponad program. Pozatym, z tego co sie orjyntuja to żodnyj rzeczy niy popchn�n do przodku fachman, bo ich ucz�m, co jes to "niymożliwe", abo za kosztowne. Jo, jak żech już pisoł, żech jes elektrykorz - elektronik - informatyk. Robia we Magistracie i od poru lot pisza ksionżki i artykuły o historii Ślonska, bezto tyż m�m dostymp do r�żnych starych dokumetn�w (po polsku, ślonsku, czesku, łacinie czy niymiecku), kaj s�m r�żne "pr�by" zapisu naszyj godki. Myślołżech niydowno o studiach historycznych, ale niy chca se zablokować mojego punktu widzynio na pewne sprawy (wybrołżech fest niytypowy spos�b opisywanio historii - bez żodnych komyntarz�w - chyba co trza co sprostować). M�m siostra pol�nistka i godołżech z ni�m o moij propozycji zapisu naszyj godki. Nawet jij sie to widzi bo jes barzij fonetyczno jak polsko.

Co do opieranio naszyj godki na miyndzynarodowym systymie zapisu fonetycznego (kaj jes ponad 120 znak�w, kiej nom aże tyla niy trza), niy mo to wiynkszego synsu. Nom do synsownego i porzodnego zapisu naszyj godki trza kaś kole 40 znak�w opartych na łacińskim abecadle (moim znaniym nojlepiyj "czeskich", ale to jes moje zdanie). Nojlepij coby te znaki były wybrane z kodu Latin2 (wyboczcie, co to robia pod sia, jako informatyk - ale dzisioj mało kto już pisze na maszynie, kiero zast�mpiyły k�mputry i sam jes nojszypcij wstawić znaki z inkszych godek, kiej ich trza). Na kodzie Latin2 pracuje cołko Europa Cyntralno, kaj i my s�m.

Jak wymyślicie lepszo propozycjo, kaj sie strac�m dwuznaki, i kaj bydzie wiadomo od razu kiero głoska jes miynko, a kiero twardo, to poprza ja cołkiym sercym. Ale tego na polskim ani na niymieckim alfabecie niy do sie zrobić. Już żech pr�bowoł.

PS.

Wyboczcie co dopiyro terozki odpisuja, ale był żech we Sandomierzu za chrzesnego, a to doś kawołek i bez k�mputra. Potym miołżech urwanie gowy we robocie (koniec roku i skonś trza wyk�mbinować piyni�ndze na rachunki), a czasu yno stykło coby se odebrać poczta (nawet żech jij niy czytoł). Dzisioj żech jes po nocce (zawioło n�m gmina i do 5 rano trwała akcjo coby wydostać ludzi zasutych miyndzy g�rk�ma) wypiyłżech pora kaw i wykurzył pora cygaryt i m�m nadzieja, co jakoś do k�nca dnia wytrzymia i niy obudz�m mie zaś we nocy na nastympno akcjo. Bezto siedza przed k�mputrym i pr�buja odrobić wszyskie zaległości. Terozki jes po dwanostyj 22.12.2001, a wyśla to kaś pod wiecz�r. A przi okazji Wesołych God�w i coby n�m we prziszłym roku sprawa unormowanio pisowni naszyj godki poszła kupa do przodu. (a niy jes ważne jak ustawiymy abecadło).

Acha, jeszcze jedno

M�m nadzieja, co sie niy bydziecie na mie boczyć jak ciepna to we kecie majlowyj razym ze Waszym tekstym.

Piotr Kalinowski (Pioter von Woischnik)

[email protected]

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Roztom�ły kamraće Tyšoku.

Napiša samto "česk�mi" litr�ma.

Rod żech jes za krytyka mojij propozycji (bo to ńy jes nic w�ncyj!) zapisu našyj godki. Yno co jo śe ńy zgođa na to, co te abecadło jes "ńywydař�ne" - "ńydok�ńč�ne" ale ja! Ńy wymyślołech nowych znak�w, yno wykořystołech takě co już s�m we kođě Latin2 (kaj jes i polskie abecadło). To co ńy były one używane do zapisu našyj godki (może były, ale yno we Českij Republice) ńy značy wcale, co skuli tego s�m już złe. Myślołżech już o tym doś pora lot i "českě" abecadło mě nojbařij do zapisu našyj godki podchođi. Choć faktym, co dodołech pora nowych znak�w i zm�ńyłżech spos�b zapisu. I ńy chođ�ło śe yno coby naszo godka r�żńyła śe od polskij we piśmě (to tyż), ale bařij chođ�ło mě śe o to coby strac�ło śe "mazuřyńe" (seplyńyńe) kěre wystympuje na p�łnocy G�rnego Śl�nska (kaś granica na linji Pěkary - Opole). Som m�šk�m na p�łnoc od G�r Tarnowskich i u mě śe "mazuřy". Přy zapiśe polsk�m trakskrypcj�m śe tego ńy do wyćepn�nć (uč�m nos we polskich škołach, jak mo śe čytać jako głoska).

Skuli tego tyż zast�mp�łżech znak "�" znak�m "�". A sposob�w zapisu tyj głoski, kěryj poza naš�m godk�m żech ńy tref�ł, wiđ�ł żech już doś pora. I wšyskě s�m oparte na znaku "o". A bezcoch wybroł "�"? Kěj "cołki śwăt" w� co jes to m�nđy "o" a "e"? Znaku tego ńy używaj�m poza Ńymcoma i Wyngroma żodne inkše nacje, a jak śe to godo na Wyngrach tego ńy w�m. Na głoska m�ndzy "o" a "e" Angliki stosuj�m zapis "oe", we Skandynawii piš�m to "�", a we inkšych godkach żech takij głoski ńy słyšoł. Może i moće recht, co bydzie to šterować bajtl�w, kěj byd�m śe učyć ńyměck�go, ale bezto tyż muśołby to być inkšy znak od "�" i tyż od "�" (ze polskim tyż mog�m być problymy). Jak moće jako dobro propozycjo, kěro měśći śe we kođě Latin2 to dejće mě znać.

Nastympny znak co W�m śe ńy podobo to "đ", kěre we żodnym ze słowăńskich godek (a přynajmnij tych co je znom) ńy wystympuje. Na raźe (bo to jes yno propozycjo) zastympuje u mě głoski "dz" i "dź". Česki, morawski i słowacki s�m kupa twardše i tam ńy ma takij głoski (jes yno "d"). Polski ("dz") ani ńyměcki ("ts") zapis tyj głoski mě śe ńy wiđi bo to s�m dwuznaki, kěrych chca unikn�nć při zapiśe našyj godki.

Wšysko to jes bezto, co łaćińskie abecadło (22 znaki) ńy nadowo śe do zapisu słowăńskich godk�w. Ekstra alfabet pod taki zapis wymyślył we IX wěku Św Cyryl, kěry pošeł ochřćić Wělko Morawa. Opar go na greckim abecadle (24 znaki), kěre rozšeřył do kaś 30 znak�w, ale tego jes dalij mało na potřeby słowăńskich godek. My akuratńe s�m ze "zachodněgo kryngu kultury europejskij" bezto mušymy opřić abecadło na alfabecie łaćińskim. We polskij godce naličyłżech 36 głosk�w (a ńykěre s�m zapisywane na pora sposob�w, jak: "�" - "u", "ch" - "h", "rz" - "ż"). We našyj godce głosk�w jes w�ncyj, a zapisywańe tyj samyj głoski na pora sposob�w ńy mo synsu. Polski alfabet mo 32 znaki, a poru znak�w ńy do śe wykořystać we našyj godce (přinajmnij jo ich ješče ńy tref�ł, a doś dużo jezđa po śwěće), gł�wńe chođi o "ą" i "ę". Česki alfabet mo 44 znaki i tyż wšyskich ńy do śe we našyj godce wykořystać. Byda poleku tuplikować: "�" - twarde "a", "�" - twarde "e", "�" - twarde "i", "�"- twarde "o", "�" - twarde "u", "�" - twarde "y", "ů" - pośredni m�nđy "u" a "o" (u nos na opach), "ď" - m�nkě i kr�tkě "d" podobne do polskěgo "dz" ale urwane, "ť" - m�nkě i kr�tkě "t" podobne do polskěgo "ć" ale urwane.

Ńy pr�buja upodobńać našyj godki do česk�go. Našo godka (wbrew tymu co Poloki godaj�m) jes bařij zbliżono do morawsk�go niż polsk�go (ńy god�m sam o tym co jes điśoj, po 70 latach "repol�ńizacji", na Śl�nsku słychać, yno o tym jak našo godka richtik wygl�ndała, bez polskich i ńyměckich nalećałośći). Poloki (np. Miodek) godaj�m co we našyj godce zachowoł śe "piękny staropolski język", ale to ńy jes prowda. Našo godka rozwijała śe kole polsk�go (a ńy z nim) a na Śl�nsku do XVIII wěku uřyndowym był česki (fakt, co był pisany tak jak điśoj polski). Abecadło, kěre kaś 150 lot nazot opracowali Čeśi, jes nojlepšym abecadłym (do điśoj dńa) na zapis słowăńskich godk�w. Kořystaj�m ze ńego Čeśi, Słowacy, Morawăńe, Słowyńcy, Sorbowie (Łużyce), Kroaci, Bośńacy, a tyż ludy Bałt�w (Litwińi i Łotyše). Jes on tyż traktowany jako podstawa do traksrypcji cyrylicy na łaćiński alfabet. Kożdo nacjo ustawăła se go sama do swoich potřeb, ale zasady s�m takě same: żodnych dwu i wyncyj znak�w (Čech�m śe to już ńy udało, bo ńy wěđ�m jak zapisać "ch" coby je odr�żńić we godce od "h", a odr�żńaj�m to i to śe słyšy), konkretńe opracowane zm�nkčańe i utwarđańe głosek (z tym tyż s�m problymy). Opr�č tego zapis "česki" dowo tyż pew�n efekt psychologiczny, tj. ńy kożdy Polok może go swobodńe přečytać i bezto přestowo traktować našo godka jak gwara polsk�go jynzyka.

Co do zapisu českij, čy morawskij godki za pomoc�m polsk�go alfabetu, to do W�sny Lud�w taki zapis był stosowany, a nawet jes zachowano dokumyntacjo: "Protokolař Măsta Woźńiki" ze XV-XVII wěku. I m�m do ńego dostymp. Ješče pora lot nazot teksty pisane tak traktowane były jak "teksty polskojęzyczne", điśoj już naukowcy godaj�m, co s�m to teksty "pisane w języku używanym na danym terenie przez �wczesnych mieszkańc�w". Tak że tyn (polski) spos�b zapisu česk�go i morawsk�go był już přerobiany.

R�żnica m�nđy "gwar�m" a "jynzyk�m" jes płynno. Při ukłodańu podstaw našyj godki opar żech śe na "gwaře pěkarskij", bo tak mě w doma učyli. Ale już śe star�m brać pod uwaga i inkše gwary našyj godki. Yno jes jedyn problym.

Při zapiśe jynzyka muśi być jedyn zapis na jedno słowo, a ńy jak điśoj, co polsk�m traksrypcj�m kożdy se piše jak mu śe to wiđi i jes pěronowy chaos.

Jak śe to udo to uratujymy našo godka od śměrći, na co j�m skozała telewizjo (to jes prawđiwo przyčyna, a ńy zapis. Telewizjo i rad� śe sucho!). I cyn�m za to może być stracyńe śe poru gwar tyj naszyj kochanyj godki. Ale co jes lepij pośw�nćić - cołko godka, čy pora jij farb�w. Pozatym tak třa ustawić pisowńa, coby dało śe ja r�żńe čytać we r�żnych čynśćach našego Śl�nska, a i poza nim tyż. W�nkše możliwośći do tego dowo abecadło "českě" jak "polskě".

Jo ńy m�m wykštałcyńo we tym k�runku, ani śe tyż za fest ńy interesuja tym jak třa ukłodać godka i co ona mo měć. Ńy m�m tyż na to za dużo času. Jo kupa času spynđ�m na ceśće (Čechy, Słowacjo, Česki Śl�sk, Morawy, Polski Śl�sk, Polska czy Ńymce) i tych godk�w muśołech śe učyć. A trocha talyntu do tego m�m. I dowo to kupa w�ncyj jak studjowańe "Atlasu" - wybočće, ale to jes prowda. Zapis a godka zawżdy śe r�żń�m. Bezto tyż pr�buja "wrazić kij we mrowisko" coby jakoś rušyć sprawa unormowańo našyj godki i zainteresować tym fachman�w. Ale ńy powinńi to być luđě kštałcyńi na polońist�w - bo tak jes ułoż�ny program, coby ćepn�nć im klapka na očy. A mało kěry umi śe wybić ponad program. Pozatym, z tego co śe orjyntuja to żodnyj řečy ńy popchn�n do přodku fachman, bo ich uč�m, co jes to "ńymożliwe", abo za koštowne. Jo, jak żech już pisoł, żech jes elektrykoř - elektronik - informatyk. Robă we Magistraće i od poru lot pisza kś�nżki i artykuły o historii Śl�nska, bezto tyż m�m dostymp do r�żnych starych dokumytn�w (po polsku, śl�nsku, česku, łaćinie czy ńyměcku), kaj s�m r�żne "pr�by" zapisu našyj godki. Myślołżech ńydowno o studjach historyčnych, ale ńy chca se zablokować mojego punktu wiđyńo na pewne sprawy (wybrołżech fest ńytypowy spos�b opisywańo historii - bez żodnych komyntař�w - chyba co třa co sprostować). M�m śostra pol�nistka i godołżech z ń�m o moij propozycji zapisu našyj godki. Nawet jij śe to wiđi bo jes bařij fonetyčno jak polsko.

Co do op�rańo našyj godki na m�nđynarodowym systymě zapisu fonetyčnego (kaj jes ponad 120 znak�w, kěj nom aże tyla ńy třa), ńy mo to w�nkšego synsu. Nom do synsownego i poř�ndnego zapisu našyj godki třa kaś kole 40 znak�w opartych na łaćińskim abecadle (moim znańym nojlep�j "českich", ale to jes moje zdańe). Nojlepij coby te znaki były wybrane z kodu Latin2 (wybočće, co to robă pod śa, jako informatyk - ale điśoj mało kto już piše na mašyńe, kěro zast�mp�ły k�mputry i sam jes nojšypcij wstawić znaki z inkšych godek, kěj ich třa). Na kodzie Latin2 pracuje cołko Europa Cyntralno, kaj i my s�m.

Jak wymyśliće lepšo propozycjo, kaj śe strac�m dwuznaki, i kaj byđě wădomo od razu kěro głoska jes m�nko, a kěro twardo, to popřa ja cołk�m sercym. Ale tego na polskim ani na ńyměckim alfabecie ńy do śe zrobić. Już żech pr�bowoł.