Moje ukohane Uogewniki Śloonske bouy downiyj wsiom surzebnom wzglyndym Bytomia.

Skuodauy się z trzeh folwarkoow, uo keryh rzeh jurz wom uosprawiou.

Ale mimo tyh folwarkoow byli tyrz kmiecie i zagrodniki, co gospodarzyli na swojym.
Mieli uoni do pomocy cynsto komornikoow, kerzy u nih miyszkali i robiyli w gospodarstwie.
Niydowno bouo ih jesce poru, teroski uostou sie nom ino Palin’ski, kery nazywany je
uostatniym wozakym, gospodorzym i kowolym w jednyj uosobie. Tako uogewnicko trojca.

Na polah i w zabudowaniah, kere bouy pozostauos’ciom po jednym z folwarkoow, gospodarzouo jesce po wojnie pan’stwowe gospodarstwo rolne we Dworze.
Tak my nazywomy do dzisioj downe zabudowania tego folwarku, z keryh isnieje jesce pora gospodarskih budynkoow zbudowanyh z miejscowego kamiynia wopiynnego.
Taki polski kouhoz.

Miou uon swoje pola coukym niydaleko mojego familoka, bo miyndzy Amyndami,
a Wopyniokym.

Coby się tam dostac’ starcouo przyn’s’c’ przez droga i s’lyz’ z goorki.

Amyndy - stow, mo nazwa po dyrektorze huty Hubertus, kery przy drodze miou wila w keryj miyszkou, a przy niym w drugih wilah, miyszkali jego urzyndniki..

Wopyniok, to miejsce na goorce, kaj stouy downiyj piece do wypolanio wopna z kamiyni wopiynnyh, kere się niydaleko niyh wydobywauo, a po cym uostauy ino guymboke douy i to niy jedynie w tym miejscu, ale tyrz w inkszyh miejscah Uogewnik.
Musiauy uone być’ kedys’ bardzo guymboke, uo cym s’wiadcy to, rze niy udauo się ih zasypac’ do tyj pory wielu pokolyniom uogewcan, kerzy tam uod wielu lot wyciepywali
i dali wyciepujom wszystko to cego im jurz niy trza.

Tam pod ta goorka przed Wopyniokym starsze kamraty z mojego placu i ze drugego na Staryh Blokah hodziyuy na hamstry.

My bajtle nosiyli im to, co bouo poczebne coby wykurzyc’ hamstry z ih nor.
Ryle i kible.

Po rzniwah, jak ludzie z dwora pozbiyrali snopki pszynicy, „famikolowe hamstrowniki”
wyuaziyli na hamstry. A my sniymi i z ousprzynty.

Nory uod myszoow i hamstroow bouy na coukym s’ciyrnisku. Fto niy wiedziou jak po niym hodzic’, tyn mioy niy ino podeszwy, ale i couke nogi do kolan podziubane i poharatane.
No bo hodziouo się za bajtla po bosoku.

To boua cyna za raub na hamstrah, bo na myszy rzodyn niy zwarzou.

Jo, „stary bamber”, znou rzeh tehnika hodzynio po s’ciernisku, bo naucyli mie tego na wsiah
we Wysoce i w Kadubie. Starcyuo nas’ladowac’ jazda na szlynzuhah i tym sposobym kuas’c’ sztajfne resztki suomy spod podeszwoow na ziymia.

Raub zacynou się uod wykopywanio rylami ziymi wedle trasy gonkoow, kere hamstry miauy zrobione pod ziymiom, pocynajonc uod uotworoow kerymi się do niyh dostowauy.
Korzdy sztyh rylym pokazywou przekroj poprzeczny hamstrowego gonka.

Niyroz trefiouo się na gniozdo z mauymi, keryh los bou przesondzony i kon’cou się we stawie.

Tam tyrz na koniec raubu trefiouy stare hamstry, kere się dauy hycic’ i tyla razy wrocauy
do niego, jak dugo im starcauo siyuy.

Ale celym raubu na hamstrah bouy ih zapasy pszynicy, kere robiouy uone na zima dlo siebie i dlo swojih mauyh, coby jom przerzyc’.

Bouo to straszne widowisko, ale jego bezwzglyndnos’c’ „familokowe hamstrowniki” tumacyli tym, rze uodbiyrajom mauym rabusiom to, co uone zebrauy z pola na kerym się musiou niyjedyn napocic’.

Tego rze to bou ftos’ inkszy, niy uoni, a nojczyn’s’ciyj pan’stwowy kouhoz’nik, tego
jurz niy dopowiadali.

Egzekucjo na hamstrah kon’couo zalywanie ih nor i gonkoow wodom ze stawu.

Uostatnie wykurzone tym sposobym niyszczyn’s’niki, dzielouy los wczes’niyj
hyconyh „zawodnikoow” w puywaniu ze s’rodka stawu do brzegu, kero to „konkuryncjo”
w rodzaju sztafety miaua wiadomy koniec.

Moja dzieciyn’co wrarzliwos’c’ niy pozwolaua mi cynsto dotrwac’ do kon’ca tego rabunku,
kerego rezultatym bouy poune kible pszynicy dlo kur.

Musiaua się ta hamstrowo tragedio mocno wryc’ w moja dzieciynco psyhika, bo do dzisioj
pamiyntom wszystke jyj szczegoouy, tak jak pamiyntom szczeguy piyrszego s’winiobicio, kere tyrz zrobiouo na mie wrarzynie barbarzyn’stwa.

Ale co ciekawe, te rauby na hamstrah powtorzauy się co roku, jak dugo na uogewnickym polu rosua pszynica. Znac’ rze hamstry niy ginouy do kon’ca. Niykere przerzywauy
i dali pyndzlowauy przyniczne pole.

Wspominom uo tym, bo uod poru tydni przypatruja się tymu, co dzieje się w Bytoniu,
kaj uo przerzycie starajom się „ludzke hamstry” - drobne kupce i przedsiymbiorce,
kere som przerarzone zapowiedziom wybudowanio w cyntrum miasta, na placu Kos’ciuszki,
hipermarketu przez firma Plaza - izraelsko spoouka.

Bojom się, rze przegrajom w niyroownyj walce uo klijynta, upadnom ih firmy i sklepy,
niy bydom mieli z cego rzyc’. Uoni i ih rodziny.

Wkouko Bytonia som jurz HIT, OBI, REAL, CARREFOUR, a majom powstac’ jesce
inksze uod strony Piekor, Siymianowic i przy torah kolejowyh.

Tego im się zdo być’ za durzo i protestujom.

Wystosowali uoni do Rady Miejskyj „wezwanie do zaprzestanio naruszanio interesoow
i uprawniyn’ miyszkan’coow”.

Doprowadziyli do zwouanio nadzwyczajnyj sesje Miejskiyj Rady na tyn tymat.

Ściongnyli do pomocy z Warszawy posua i bytomskego rajce, byuego Prezydynta
Bytonia i lidera bytomskyj uopozycje - Janusza Paczochę.

Przypomniou Uon rze kedys’ na tym placu stouy domy, bouy sklepy, restauracje i dom towarowy Woolworth.

Pamiyntom, tam się kedys’ przyjerzdrzauo z Uogewnik na wiynksze sprawunki.

Bou tam nawet Bar Mlyczny, kaj po szkole szli my na ajerkuhy, abo inksze tonie joduo.

W „Ludowyj” na klawiyrze przygrywaua do kawy Ana.

Bou tam specyficzny s’roodmiejski klimat i atmosfera. A na szryjk boua „Hawana”
z dancingami.

Niydaleko bouo do PSS-owskih „Delikatesoow”, kaj uod drzwi cuuo się zapah mielonyj kawy
i inkszego koloniyjalnego towaru.

Starcouo tyn kwartau uobyn’s’c’ ulickom Pokoju, a potym Jainty, zawrocic’ kole Sondu
i miauo się wszystko co trza. Jo miou tam tyrz swoja „Skuadnica Harcersko”.

Przypomniou Uon tyrz na tyj nadzwyczajnyj sesji, rze Bytom miou swojego Pawua „Burzyciela”, Prezydynta za kerego rzondoow couki tyn kwartau uostou wyburzony.

Fragmynty arhitektury domoow, zabytkowe elemynty elewacjow i wnyntrz, rzez’by
i sztukaterio „bytomske hamstry” i niy ino, rojbry z tamtyh lot, wyniosuy do swojih jam, legowisk i matecznikoow.

W debacie jedyn stary jurz dzisioj hop wspomniou rozmowa ze swojym pracownikym,
kerymu kerownikowou we wspomnianym Woolworcie w czasie kedy go zawiyrali, a kery
bou ponos’ bytomskym rabinym. „My tu jesce przydymy nazod!”.

I z tego co widac’ - przyhodzom.

Morze culi się wtedy jak te uogewnicke hamstry, kere bouy wykurzane i kerym zabiyrauo się to, co nahamstrowauy.

Ale wiedziauy, rze zas’ pudzie hamstrowac’, bo pszynica ros’nie co roku. I co roku ryzykowauy rzyciym w tym celu i wrocauy.

Nasza „s’loonsko pszynica” ros’nie uod wiekoow, a uobce hamstry uod wiekoow hamstrujom.

Kazimierz Kutz to samo zjawisko przyroownuje do strzyrzynio.

Wypowiado się na tyn tymat w artykule „Nastympny do golaca”.

Przypomino rze przybysze namaszczyni do wuadzy przybywali zowdy na S’loonsk ze swojom doktrynom.

Doktrynom kero antys’loonskos’c’ przeciwstawiali naszyj s’loonskos’ci.

Godo rze tradycjo Korfantego - s’loonskos’c’ i Grażyńskiego - antys’loonskos’c’,
som dali rzywe i aktualne.
Rze som to dwa nojwarzniejsze koua ideowe spouecznyj energii.

Godo, rze S’loonsk, tyn „zygarek w uapie afy”, je dzisioj ciyniym samego siebie - istotom
kero się ledwie trzymo na nogah.

Bo jest uofiarom mys’lynio doktrynalnego: imperialno-mocarstwowego.

Nadzieja w tym, rze hoc’ S’loonsk lerzy dzisioj na uopatkah, to musi się jak ta czyn’s’c’
„puzzlowego” uobroska, dostosowac’ do EUROPY!

Na szczyn’s’cie jedno je niyprzerwanie niyzmiynne:

Z’ROODUO LOKALNYJ ENERGII

- jak ta uogewnicko pszynica, kero wzrostaua ciyngiym dlo hamstroow..