„ ... Niechaj tedy bêdzie wiadomo wszystkim, którzy zajrz¹ do tej ksi¹¿ki, ¿e za dni dawnych, gdy panowie ksi¹¿êta tej œl¹skiej prowincji w ró¿nych miejscach rozdawali szlachcie i w³odykom dziedzictwa i w³oœci, by³ pewien Czech, imieniem Boguchwa³. S³u¿y³ on ksiêciu panu Boles³awowi staremu, temu, co za³o¿y³ klasztor lubi¹ski. Ten to ksi¹¿ê da³ w tym miejscu, które obecnie nazywa siê Brukalice, wspomnianemu Boguchwa³owi obszar ziemi do 4 wo³ów. Lecz ¿e w owym czasie ziemia by³a tu w okolicy lesista i zupe³nie pozbawiona osadników, ten¿e Boguchwa³ Czech przyw³aszczy³ sobie w swojej okolicy czêœæ puszczy dok³adnie w liczbie 3 wielkich p³ugów. Gdy zaœ tam przez pewien czas przemieszkiwa³, poj¹³ za ¿onê córkê jakiegoœ kleryka, ch³opkê grub¹ i zupe³nie niezdarn¹. Lecz trzeba wiedzieæ, ¿e za owych dni by³y tu w okolicy m³yny wodne ogromnie rzadkie, przeto ¿ona tego Boguchwa³a Czecha sta³a bardzo czêsto przy ¿arnach miel¹c. Lituj¹c siê nad ni¹ jej Boguchwa³ mówi³: „Daj, bym ja te¿ me³³!” - to jest po polsku: „Day, ut ia pobrusa a ti poziwai”. Tak ów Czech na zmianê me³³ z ¿on¹ i czêsto obraca³ kamieñ tak jak ¿ona. ... „

(Tekst uacin’ski, reprint i tumaczynie polskie wg „Liber fundationis claustri Sancte Marie Virginis in Henrichow, czyli Ksiêga Henrykowska., Muzeum Archidiecezjalne we Wroc³awiu, Wroc³aw 1991)

„Ksiynga Hynrykowsko” powsta³a w drugij po³owie XIII i na poczoontku XIV w. w klasztorze cysterskim w Hynrykowie pod Wrocuawiym. Soom klasztor byu jednoom z licznyh fundacjoow œw. Jadwigi, pochodzooncyj z Bawarie ksiynrznyj s’loonskij, rzoony ksiyncia Hynryka Brodatego i matki Hynryka Poborznego. Piyrszo czyns’c’ ksiyngi napisou mnih Piotr, opat klasztoru. Mnich Piotr byu nojpewnij Niymcym, choc’ morze urodzoonym jurz na Œloonsku.

Wplecioone w uacin’ski tekst X rozdziauu piyrszyj ksiyngi suowa „Day, ut ia pobrusa a ti poziwai”, kiere w mowie suowian’skij wypowiedziou Czeh Boguhwau do swojij rzoony uwarzane soom za piyrsze zapisane peune zdanie polskie. Rihtik autor napisou ”... hoc est in Polonico ...”, czyli „ ... to jes po polsku ...”. S’miauo morzymy te suowa uznac’ tyrz za piyrsze zdanie zapisane w mowie s’loonskij. Nojpewnij byuy uoono wypowiedziane w miejscowym dialekcie suowian’skim, a literacko polszczyzna zaczyua siê formowac’ dopiyro dwa wieki pooz’nij.

Do dzisiej zdanie to jes durzo uatwij zrozumiaue do ludzi, kierzi znajoom œloonsko godka. Styknie posuhac’:

day, ut ia pobrusa a ti poziwai - dej, niyh jo pobrusza a ty poczywej

Po piyrsze, suowo „brusic’”. Suowa takiego niy ma w literackim jynzyku polskim, a jes za to w naszyj mowie, hoc’ jego znaczynie siê troha zmiyniyuo. Kiedys’ podobno znaczyuo uoono to samo, co kryncic’. Dzisiej znaczy uoszczyc, ale tyrz piyuowac’, s’ciyrac’ (np. jakis’ metal). Bardzo uatwo moga se wyobrazic’ np. moja mama, jak krynci tym ciynrzkim kouym, a tata godo doo nij „dej, niyh jo pobrusza ...”

W okolicy, skoond pohodza, w Ziymi Lublinieckij, jes malutko wioska, kiero nazywo siê Brusiek. Zdaje mi siê, rze rdzyn’ tyj nazwy tyrz morzymy wywiys’ uod suowa „brusic’”. (Brusiek jes tyrz suynny z tego, rze stamtoond pohodzi rodzina Roz’dziyn’skih, ale to jurz caukiym inno historio).

Po drugie - fleksjo. W „Ksiyndze Hynrykowskij” jes napisane „ja pobrusa”. Czasownik „brusic’” (jak by taki istniou w jynzyku polskim) byuby uodmiynioony bez Poloka w piyrszyj osobie liczby pojedynczyj czasu prziszuego jako „ja pobruszê”, podobnie jak zrobiê, pójdê. Mauopolanin (np. spod Czynstohowy) powiedziouby „ja pobruszee” przedurzajoonc „e” na kooncu. A jak powiy S’loonzok? Noo jasne - „jo pobrusza”, podobnie jak zrobia abo poojda.

Mys’la, rze bardzo znaczoonce i nawet symboliczne soom okolicznos’ci, w jakih to piyrsze suowian’skie zdanie na S’loonsku uostauo zapisane. Wypowiedziou je Czeh do swojij s’loonskij rzoony, a zanotowou je bawarski mnih w ksiyndze pisanyj po uacinie. Podobnie jak Czeh Boguhwau, bawarski autor musiou dobrze znac’ mowa suowian’sko, bo zamias suowian’skiego „ac’” wpisou, jakby pods’wiadoomie, uacin’skie suowo „ut”, kiere znaczy mnij wiyncyj to samo. Ta miyszanka narodowos’ci i jynzykoow to zapowiydz’ i symbol tego, co siê dalij stauo na S’loonsku - przemiyszanio siê i przenikanio ludoow, kultur i jynzykoow.

Mys’a tyrz, rze niy powinni my sie wadzic’ z Polokami uo „prawo” do tego piyrszego zdanio. Mys’la, rze dobrze jes, jak uooni tyrz uznajoom to zdanie za swoje. Ino muszymy im zawsze przipoominac’ uo tym, koomu je zawdziynczajoom: Czechowi, Bawarczykowi, S’loonskowi. To uczy nos wszyskih pokory. Jak siê uo tym wszyskim wiy, to hyba niy idzie byæ’ nacjoonalistoom!

Zresztoom, uo wiela siê oriyntuja, dwa nastympne nojstarsze znane polskie zdania zapisou wprowdzie Jan D³ugosz, ale wypowiedziane uone miauy byæ’ tyrz na S’loonsku, podobno w czasie bitwy pod Legnicoom!