WWWBoard New Message: Message 71: Godka Alzacko
WWWBoard: Message 71
[ Follow Ups ] [ Post Followup ] [ ]
|
|
Posted by FRANCEK CH. on 05/23/03 at 6:52 AM
Subject: Godka Alzacko
Message Posted
|
|
|
Witejcie !!!!!!!
Dzisiej w naszyj lokalnyj gazecie "Stuttgarter Zeitung" jest ciekawy artykul lo dialekcie alzackim. Alzacja to dzisiej Francyjo i duge lata obszar sporny miyndzy Niymcami i Francyjom. Postarom sie tyn artykul w skrocie przetlumaczyc coby fto chce dowiedziol sie jak to wyglondo z drugij - zachodnij strony Niymiec.
GODKA ALZACkO ZAS POPULARNO
Francuzy chcom ratowac alzacko godka organizujonc festiwale i kursy jynzyka.
W Alzacji rodzice nowonarodzonego bajtla dostowajom poczta z urzyndu jynzyka i kultury. W tyj poczcie jest ksionzka dlo dziecka po francusku i alzacku i nalepka na auto "Bebe a Bord"/dziecko w aucie. Wszystko po to coby ratowac dwujynzycznosc.
Rodzice reagujom przewaznie pozytywnie pado jedna z urzyndniczek urzyndu jynzyka. Niykierzi pytajom sie kaj w Alzacji som dwujynzyczne przedszkola abo klasy. Inksi pytajom lo kursy dialektu alzackigo. Zdo sie ze dialekt i tak sie traci ale bezto chce urzond jynzykowy uswiadomic rodzicom dwujynzycznosc Alzacji.
Badacz dialektow Dominique Huck godo ze przewaznie lojce starajom sie alzacko godka przekazywac dzieckom. Matki stojom przewaznie przed wyzszymi wymaganiami w zyciu zawodowym i zdo jim sie ze jednym z warunkow sukcesu jest dobre godanie po francusku i bezto tako postawa przekazujom dzieckom.
Jedna z matek Catherine Goerg-Vollmer (ur. 1954) kiero miyszko w Barr godo tak: lod poczontku godom z moimi trzyma dzieckami po alzacku. Nawet jak przichodzily do dom z przedszkola i godaly ino po francusku godalach swojim dzieckom co jich niy rozumia i majom mi to samo pedziec po alzacku. Wroz z wiekym kapujom dziecka (16, 13 i 11 lot) coroz bardzij ze jim znajomosc alzackigo ino pomogo i mogom sie lepij nauczyc po nimiecku. (mysla ze tak samo jest ze slonskim - przyp. moj).
Niydowno opublikiwol francuski instytut statystyczny ze ino 39% Alzacczykow godo dialektym. Na poczontku lot 60 bylo jich jeszcze 80%. Przede wszystkim dziecka i mlodziki niy znajom godki swojich lojcow. Ino 25% z nich godo abo rozumiy po alzacku. Po alzacku godajom przede wszystkim urodzyni przed 1945 ale niystety niy przekazujom tyj godki dalij.
Mimo to 545 tys. ludzi powyzyj losiymnostki godo dzisiej po alzacku. Alzacki jest po oksytanskim drugim jynzykym regionalnym we Francyji. Naturalnie tyz jest roznica w godaniu po alzacku w miescie i na wsi. Nojmynij alzackigo slyszy sie w Strasburgu, Colmarze czy Miluzie. Nojwiyncyj ludzi godo w polnocnyj Alzacji w rejonie Saverne. Wyniki tych badan niy som zodnom niyspodziankom Po drugij wojnie popularne bylo haslo: "Il est chic de parler francais" - Szykownie jest godac po francusku. Urzyndnikow z Paryza i cyntralnyj Francyji przesiedlalo sie w rejony przygraniczne coby tam uczyli porzondnego francuskigo. W szkolach niy wolno bylo godac po Alzacku.
Catherina Georg-Vollmer jest rechtorkom i widzi do dzisiej jak sie przestawo godac po alzacku po przekroczyniu murow szkoly. Mom kamratow - pado - kiere zy mnom po alzacku dopiyro po wynsciu ze szkoly godajom. Bezto zwolynnicy dialektu popularyzujom teroz haslo: "Unseri Sproch derf nit verrecke" - Naszo godka ni moze sie stracic. Ferajny walczom lo docyniynie alzackij godki i chcom jom wyciongnonc z folklorystycznego zaszeregowanio.
Szkoly ludowe majom w programach kursy alzackigo. Alzacke wiadomosci wieczorne na France 3 Alzace loglondo 40% Alzacczykow. Co roku organizuje sie festiwal po nazwom "E Friejahr fer unseri Sproch" - Wiosna naszyj godki. Bez colki tydziyn na okolo 500 imprezach idzie sie posuchac alzackigo w tyjatrach, na lodczytach, festynach, godzinach czytanio bojek dlo dziecek i wieczorach spiywki alzackij.
Skuli tego ze nawet niykiere starziki przestaly godac po alzacku wydala Sylvia Troxler-Lasseaux ksionzka dlo dziecek: "J'apprends l'alsacien avec Tommy et Louise" - Ucza sie po alzacku z Tomkym i Luizom.
Autorka pado ze dwujynzycznosc umozliwila ji wyczulic jeji dziecka na kulturalne dziedzictwo regionu, wlasne korzynie i specyficzny regionalny humor.
-------------------------------------
To tela. Mysla ze niy trza tu pokazywac podobiynstw do sytuacji na Slonsku. Francuzy zrozumieli i nawet godka kiero jest bardzij nimieckim dialektym niz francuskim jest dzisiej popiyrano bez panstwo. Jak inyczyj jest na Slonsku. Chocioz naszo godka niywontpliwie mo wiyncyj elemyntow godki slowianskij niz niymieckij (czyli kraju do kierego wiynkszosc Slonska nolezy - inaczyj niz w Alzacji) to dalij jest traktowano ino jak folklor a wiadomosci w radiu abo telewizji kiere bylyby godane po slonsku sie niy znojdzie. Jak smiysznie tu wyglondo udawadnianie przez p. Miodka ze godka slonsko to ino dialekt polskigo zaniyczyszczony germanizmami, a jeszcze smiysznij tlumaczynie w radiu p.Panczyk (mimo calego uznanio) ze audycje "po naszymu czyli po slonsku" suchajom tyz niy-slonzoki i bezto niy jest prowadzono po slonsku. Ale bydzmy dobryj mysli. Miyndzy inkszymi tego sie spodziywom po Ojropie ze Poloki w koncu pochytajom lo co sie rozchodzi. Bo Ojropa to niy ino panstwa ale regiony. Duzo tyz naturalnie zalezy lod nos coby nasza godka sie niy stracila. Poparcie panstwa jest potrzebne ale czasym lo te poparcie trza walczyc. Ino czy sposoby walki niykierych ugrupowan i politykow som wlasciwe ??????
Pozdrowiom FRANCEK CH.
|
|
|