Message to Post

<font face="arial"><font size=-1>: Wit¹ sã wszyskich ludków, co se zajmuj¹ nasz¹ "goudk¹" !!! : Chto znou mój "styl" pisaniou, tyn se bydzie dziwowo³, i¿e uorouz piszã blank inakszi, jako toch dycki robió³... : Chcã bez to wszyski¡ pokouzaæ, i¿e œl¹skou mo³wa je barzi roztomaitou, ni¿ mocka z Wous se to myœli. Tako, jako jou sã terazki piszã, se rz¹dzi tam, kandy se narodzi³a moja starka: to je w po³edniowyj czañœci Kozielskigo. Jeji "goudka" wzi¹n ech jako przik³oud, cobyœcie se mógli co³k¹ sprawã, uo kieryj sã bydã uosprouwiaæ, lepszi wyœwietliæ. Mo¿no niykieri¡ dou to gorzæ nowich argumyntów w ti swadzie, eli œl¹ski to jynzyk przed siã abo ni. : Niy rouz a niy dwa piso³ sã niykiery i se uskar¿owo³, i¿e chtojœ tam pisze "Œl¹sk" zamiast "Œlonsk", abo, jako n¹ Józek w uostatni¡ ymilku tuplikowo³ - "Hanysy" zamiast "Hanyse". : Takou przile¿ytojœæ roud u¿yjã, coby W¹ wskouzaæ na problymy, co s¹ ma³owiela niy do rozwi¹zaniou, przi "kodyfikacyji" œl¹ski mo³wy. Górny Œl¹sk je fest rozdarti jynzykowo... Dlou ludków, co miyszkaj¹ wele Prudnika, brzni œl¹szczyzna spod Pszczyny abo spod Namys³owa cudzo i ciyn¿ko bydzie stworziæ spóln¹ ortografij¹, co przi ni kou¿dy Œl¹zouk se bydzie czuæ "dóma". : Ti¡, co se i¡ zdou, i¿e mo³wa u¿ywanou miyndzy Katowicami a Gliwicami se noubarzi ku tymu nadouwou, powiã ino, i¿e tak ni ma !!! Niydouwno jech przeczyto³ kajœ, i¿e "mowa terenów przemys³owych Górnego Œl¹ska ekspanduje i staje siê œl¹skim ponadregionalnym etnolektem, który móg³by staæ siê zarodkiem œl¹skiego jêzyka". : Jou ty¿ se zgodz¹ s taki¡ sposobã widzyniou sprawy... Ale pozwolã se powiedzieæ pourã s³ów uo ti¡, czamu se tak dzieje i jako noule¿i patrziæ na taki rozwój. : Niykierymu mo¿no ty¿ podpad³o, i¿e w polski telewizyji, podwiela ju¿ hneda hned puszcz¹ cojœ "po œl¹sku", je to dycki œl¹szczyzna katowickou, ma³owiela nigdy uopolskou abo prudnickou. Prouwda je takou, i¿e "gwary katowickie" mocka mni se fonetycznie ró¿ni¹ uod polszczyzny "ogólnopolskij". To je to takou "light" (leko) wersyja œl¹skigo, co kou¿dy Polouk j¹ poradzi zrozumiæ. Po prouwdzie dialektolodzy zaliczaj¹ j¹ do "pograniczou œl¹sko-ma³opolskigo". : Zastampowaniy "cech ra¿¹co odbiegaj¹cych od normy ogólnopolskiej" cechami, co s¹ do ni trochã podobniyjsze, to ty¿ wymieraniy gwary !!! Jak chtojœ padou "rynka" na terynie, kandy se dycki rz¹dziy³o "ranka", abo "ko³ocz z makiym" zamiast "ko³oucz z makã" (uOpolskie) - to to niy je dobrze !!! Skirz tygo katowicko - gliwickou gwara niy œmie byæ "podniesionou" do rangi jynzyka, bo to niy je "typowy" œl¹ski - ale ino jego peryferyczna uodmiana, trochã barzi "polskou". Uodpodobnianiy jeji zapisu dodatkowymi houczykami, piskami i tuplowanymi literkami ty¿ przi tymu nic niy zmiyni. Choby A. Respóndek se jeich natuplowo³ do imyntu, jego pisanina je a uostaniy "godaniym po glywicku" a niy pisani¡ "w jynzyku œlonskim", jak se mu czansto zdou (tak, jak to co terazki czytoucie, to pisaniy po Kozielsku). Jednolity jynzyk œl¹ski to ino œnik. Maj¹ go ci, co chcieliby widzieæ œl¹sk¹ goudkã jako zdrzado³ko swoji œl¹ski narodowoœci. : Jou miyniã, i¿e œl¹ski niy je jynzykã przed siã: cojœ, co z polski¡ bezma³a ni mou nic spólnygo. Kóntrast miyndzy œl¹ski¡ a polski¡ wytworzi³ se dziepro w czasach (niydouwno), jak gwary w Polsce powymiera³y. Ju¿ nawet "bite" Œl¹zouki dzisioj myœl¹, i¿e "polski" to ino to, co ucz¹ w szko³ach i puszczaj¹ w telewizyji i ¿e wszysko co uod taki normy uodstouwou, to ju¿ niy polski. : Niy chcã W¹ zabraæ nadzieje na œl¹ski jynzyk... Miyniã, i¿e gwary, ti¡ barzi, jak s¹ dobrze zachowany - jako u nous na Œl¹sku - ty¿ zas³uguj¹ na poparciy ze stróny pañstwa. Do mo³wy Œl¹ska pasuje nobarzi kóncepcyja "jêzyka regionalnego", abo jeszcze lepszi: pouru "jêzyków regionalnych", ju¿ wypróbowanou w Europie. Jynzyków, kiere s¹ regionaln¹ uodmian¹ polskigo, z widoczni¡ miejscã w ¿yciu publiczni¡. : Porównowanie z kaszubski¡ - abo jeszcze gorzi - z ³emkowski¡, mijou se ze rd¿yniã rzeczy. £emkowski to regionalnou uodmiana jynzyka ruskigo (niy rosyjskigo !!!) tzn. ukraiñskigo. Bo ¿e to je gwara niypolskou, lekszi je £emk¹ mieæ status mniyjszojœci. Za unzani¡ kaszubskigo za jynzyk przed siã przemo³wiou wianci argumyntów jynzykowich. Kaszubskie gwary rozwija³y se uod zacz¹tków rozbiciou jynzykowygo zachodni s³owiañszczyzny blank inakszi, ni¿ gwary nazwane niyskorzi "polskimi". Kaszubski przipóminou barzi mo³wã wymrzitich S³owión z terenów Meklymburgie i Wendlandu (dzisiejszy Rajch tzn. Niymce). Œl¹ski za to dycki bó³ uodczuwani jako "polski", abo jeszcze dok³adni - mo³wa Œl¹ska i mo³wa Polski "w³aœciwej" bó³a uznouwanou za jedn¹ (mo¿no by ty¿ powiedzieæ, i¿e "polski" to gwara jynzyka œl¹skigo :-). Ino, ¿e tak se w dziejach Polski i Œl¹ska sta³o, i¿e ta nasza œl¹skou uodmiana naszi mo³wy nigdy niy uosi¹g³a takigo presti¿u jak uodmiana co j¹ dzisioj mianujymy: "polszczyzna literackou". : ¯yczã W¹, cobyœcie rz¹dziyli po œl¹sku dziynnie, bez œwiynta a beztydziyñ. Nouwa¿niyjszou rzecz przi zdzier¿yniu œl¹ski mo³wy to rz¹dzyniy - abo jako se padou "po katowicku" - "godanie". Kodyfikacyjou to ino "strzodek pómocniczi" , ¿oudny pismo niy zast¹pi nigdy goudki. Jak œl¹skou goudka se straci, to ty¿ ¿oudny pismo nic niy pomo¿e. : Drugi problym, co bych roud uo ni¡ napiso³, to "styl" pisaniou po œl¹sku. Jako pisaæ uo sprawach naukowich, uogólnich, jakigo s³ownictwa u¿ywaæ ? Jou wiã, i¿e to nima leko: zdzia³aæ cojœ z niczygo. Mie podpadou, i¿e niykierzi przi tymu, choæ dobrze zdzier¿uj¹ œl¹sk¹ fonetykã, w stylu pisaniou za moc se richtuj¹ wele polszczyzny literackij, jeich mo³wa przipóminou polszczyznã literack¹. Inksi zaœ "anwenduj¹ deutsche worty" (tzn. za moc po¿yczaj¹ niymieckiy s³owa). Dejcie pozór, coby przi tworzyniu "neologizmów" barzi se spuszczaæ na stary œl¹skiy s³ownictwo (niy zawsze to idzie - jou wiã). Na przik³oud jouch sã u¿y³ neologizmu "jynzyk przed siã" (osobny jêzyk), abo "rd¿yñ rzeczy" (po polsku: sedno). Kaszubski literacki, co go Kaszub¹ zouwiœcicie, ty¿ se bez takich neologizmów, co ich mo³wa ludowa niy znou, niy douwou rady. Uod tworzyniou nowych s³ów na podk³adzie œl¹skigo s³ownictwa, zoule¿y, eli œl¹ski zas³u¿i se na miano jynzyka, abo uostaniy se ludow¹ gwar¹. : Na kóniec dopnã mapkã z Atlasu Jêzykowego Œl¹ska, coby pokouzaæ, i¿e uobie formy: "Hanyse" a "Hanysy" s¹ œl¹skiy. Izoglosa, co uoddzielou kóñcówki -e i -y w liczbie mnogij rzeczowników "mêskich" zakóñczónich na -s abo -c (na mapce nose, woze - nosy, wozy bez wrysowniou punktów), przebiegou na przyki bez Œl¹sk. W czeskim literackim ty¿ je kóñcówka "-e", ale w gwarach i dialektach tã a sã, tak samo jak na wielim uobszarze Polski, miyszou se to do kupy. Mi³ygo studiowaniou !!! U nous (Tychy) se dycki pada³o: Hanysy. "Hanyse" piyrszy roz s³yszã. Przi tymu jou tymu s³owu niy przajã, bo to s³owo sztuczne, powsta³e bezma³a w 20-tych latach. Tak samo jak Gorol, kiere to s³owo uoznaczou w cieszyñski¡ , jako ty¿ w gwarach góroulskich "Góral". Znoucie s³awny wiersz "Rebelija Goroli w Mostach" ? "Górol" to wp³yw polszczyzny literackij. : JAK KIERYMU PRZIDZIE DO GOWY, UODPOWIEDZIEÆ NA TYN YMILEK, PROSZà WOUS, NIY WYSY£EJCIE TEGO ORGINA£U DO KUPY Z WASZ¥ UODPOWIEDZI¥... Bo mi (a inkszi¡ ty¿) zasujecie niypotrzebnie krzinkã. : : : Dope³nioucz rzeczowników ¿yñskich w gwarach Œl¹ska mou dycki kóñcówkã -e. Recht mou Józek, kiej padou: do Unie, do ciocie, do Jole, z piwinice (jou dosto³ rouz na kómunij¹ kourtkã z winszowaniami uod ciocie Cile (tak tam sto³o !!!)... : Pozdrouwi¹ wszyskich : Grzegorz Wieczorek : P.S: Wyboczcie mi ta kozielsko ortografijo, prawiech sie tóm jeich godkóm zajmowo³, bo tam mómy trocha familie (kóñcówka -e !!!) pod KoŸlym i tagech se pomyœlo³, i¿e to blank pasuje do tymatu. Ju¿ uod roku zbiyróm materia³y na (profesionalno... tak bych ma³owiala chcio³) strona internetowo uo godce Œlónska. Za niydugo wierza ruszy to z miejsca. Bydzie tam moc porad jynzykowych i pomys³ na œlónsko ortografijo. : Badañ wiyncyj niy potrzebujymy, wszystko ju¿ jes uobadane, ino trza nóm dotrzeæ do zdrzóde³ (lingwistycznych artyku³ów). : : Orginalnachricht lautet: : ************************* : Wg mie powinno sie godac Hanyse. Tak sie u nos godo i forma Hanysy razi mie, : bo zdowo mi sie, ze to jes forma powstalo pod wplywym literackij : polszczyzny - dowód na lozplywanie sie naszyj godki w polszczyznie. : Podobnie u nos godo sie (tak samo jes chyba w czeskim) "do Unie : Europejskij", "do Francje", "do Anglie" a niy "do Unii Europejskij", "do : Francji", "do Anglii". : Ale wadziyl sie niy byda, bo za malo lo tym wiym. Dlo tego wlasnie, zeby : chrónic czystosc naszyj godki potrzebujymy badan i fachowców lod jynzyka. : Pozdrowióm Cie! : Józek </font></font>
 

[ Posting Rules | Follow Ups | Return to WWWBoard ]