W mojih ukohanyh Uogewnikah S’loonskih niyroz przyhodziouo noom cos’ showac’ przed
ws’cibskym uokym abo zakryc’ hwiloowy niyporzoondek, zanim znod sie czas na jego uprzoontniyn’cie.

Tak sie dziouo z niypomytym gyszyrym i bysztekym, kere czekauy we waniynce na wrzoontek, wtynczos jak ftos’ jurz klupou do dz’wiyrzy.

Szast, prast i jurz niy bouo go widac’, bo zakrywou go forhang pod stouym, kaj waniynka miaua swoje staue miejsce pod blatym.

Tak tyrz bouo ze zakrywaniym forhangym strzewikoow, kere stouy pod uawkoom i czekauy na swoja kolyjka do pucowanio i glancowanio.

Stare uoblecynie kere sie zakuodauo do roboty w pywnicy abo w hlywiku, tyrz nojlepi bouo howac’ za forhangym.

Abo nojwarzniejszy forhang - w uoknie, kery niy pozwolou pod wieczoor, kej trza jurz bouo zas’wiycac’ byrna, zagloondac’ do doom ciekawskym somsiadkoom ze przeciwka.
Dlo tyh kerzi je jeszcze mieli, forhangowe zadanie peunioouy uokynice. Ale fto je jeszcze dzisioj mo?

Jak nastaua moda na prawdziwe badywanny, niyjedna kuhnia przedzieloono uostaua wtynczos forhangym, coby wydzielic’ dloo niyj intymne miejsce.

Familije, kere miyszkauy z modymi na kupie, dzieluyu forhangym niyroz swoja srogo izba, coby modzi moogli aby troha byc’ przed sia.

Forhang powieszoony w lato we drzwiah ze kuhnie do siyni, pozwolou luftowac’ couke pomiyszkanie, a przy tym niy pozwolou coby lazuy doo niego muhy i ciekawske spojrzynia tyh, kerzi po siyni uaziyli.

Zakrywali my forhangami te rzeczy i miejsca keryh niy godziouo sie wystawiac’ na publiczny widok, coby rzodnego uone niy gorszouy.
I coby wszystko co bouo wystawioone na widok inkszyh, zdauo sie uporzoondkowane, kolorowe i czyste.

Do dzisioj moja Ciotka Elza, u keryj rzeh bou z radosnoom nowinoom z Bolivije, dzieli
swooj szlafcimer forhangym zrobioonym z gardiny, coby wydzielic’ z tego swojego profanum miejsce na sacrum, przed kolyndowymi uodwiedzinami i niy ino.

Zdobi teroski ta gardinowo przegroda adwyntowymi uozdobami, coby bouo uroczys’cie i na czasie.

Stawio krzyrz i s’wiyczniki na biouym ozdobnym tisztuhu, talyrzyk na s’wiyncoono woda do pokropiynio i uozdobio to wszystko urodzinowymi kwiotkami.

A zza gardinowego forhangu wyziyrajoom wtynczos ino s’wiyn’ci Pan’scy z uobrazoow nad uoorzkami.

Zas’ my same, jako ludzie, niy kryli sie nigdy z niczym, bo przed kym i z czym?

Korzdy wiedziou, bo widziou, fto jest ruby, a fto hudy, fto mo glaca, a fto jest ryszawy.

Fto mo wiyncyj, a fto mniyj. Bo to poo niym bouo znac’.

I bez to, hoc’ we s’wiecie wynolez’li jurz inksi parawany, my ih niy potrzebowali i bez to dugo my ih niy znali.

Jak trza bouo wcioongnoon’c’ badki, abo uoblyc lajbik po kryjoomu, to sie nojwyrzyj cowiek skroou za drzwiyrze z izby abo ze szranku. I tyla.

Do haz’lika na pooupiyntro w lato lazuo sie w badkah, bo fto moondry w hica by sie uokludzou.
Nojwyrzyj usuyszauo sie uod somsiadki rze cos’ uostatnio sie przybrauo abo shuduo.

A baby rano szuy tam w nocnyh koszulah, bo fto by miou czas sie uodziywac’ jak nadaruo
i cos’ jurz po koszuli pisauo. A zresztoom po co?

No hyba rze to boouo w S’miyrgus, kej Gamoon’ z hopcami cyhtowali na nie z kiblami pounymi wody i ze szlauhym pocioongniyntym z kokotka sztok wyrzyj dlo przygody.

Niyjedna wtynczos „posikano” tym sposobym, wygloondaua jak Sabrina kej wyuaziooua
z basynu. Pamiyntocie tyn videoklip? Bouo na co pogawcyc’.

Tak tyrz bouo z naszymi somsiodkami w mokry pooniydziauek. To my gawcyli.

Ale inksi jurz wtynczos znali przymioty hoc’by ino prowizorycznyh parawanoow.

Tak bouo z Cygankami, kere przyszuy do naszego familoka wtynczos, kej u Szymuroow nad nami urodziouo sie maue.

Tyla te maue narobiouo wszystkym uciehy, rze nawet i Cygankoom je hciaua Szymurka pokozac’ i sie niym przed niymi pohwolic’.

Cyganki swojymi szmatami i hustami tak wywijauy - niby z uciehy, tak zasuooniauy,
rze zrobiouy z nih istny parawan, za kerym niypostrzerzynie do Szymurowyj izby wdar sie Cygoon.

Co w niyj cynnego znod, przede wszystkym piykne i wartos’ciowe husty, pozabiyrou
i zakryty parawanym straciou sie z tym wszystkym z miyszkamio, a za niym wszystke Cyganki.

Dziepiyro pod wieczoor, jak trza sie bouo kuas’c’ spac’, uobocyli wszyscy co im Cygoon wyszabrowou.

Inkszym razym cygan’ski tabor przejyrzdrzou przez podturawsko wies’ i swojym kolorytym, jak gryfny parawan przycioongou uwaga i uoczy wszystkih.

Tym sposobym usypiou czujnos’c’ i zakrywou przed wszystkymi tyh, kerzy jurz za stodouoom szabrowali co sie ino dauo.

Po tyj cygan’skiyj paradzie po hauptsztrasie, mauo fto znod na uogrodzie za stodouoom jakos’ niywyhytano przez Cyganoow kura czy gyn’s’.

A wela to uostudy i zgorszynio robiouy inksze niycne parawany, z kerymi wielokroc’ mieli do czynioynio nasze fahmany ze „Hubertusu”.

Przez dugi czas niy moogli pojoon’c’ i sie pogodzic’ z niygodziwos’cioom, kero ih spotykaua wielokroc’, skirz parawanoow z napisym „Made in CCCP”.

Te nojlepsze s’loonske projektanty, krys’larze, modelarze, formiyrze, uodlewniki, hopy
z wykan’czalnie, dryjery, fryjzery, szfajsry, s’lusorze, moontery, malyrze i couko reszta fahmanoow musiaua s’ciyrpiec’ to, rze ih robota zapakowano w skrzini mo na sobie tako tabulka.

Parawan, kery Ih dobro robota zakrywo przed uoczami inkszyh, zamiast dumnego -
MADE IN SILESIA !

Te przykuady pokazujoom, rze podobne do siebie rzeczy roz soom potrzebne i przydatne,
a bez inkszyh idzie sie uobyn’s’c’ i ih niy potrzebowac’. Bo niykej mogoom szkodzic’.

A jeszcze kej indzi mogoom być’ powodym zgorszynio i zuos’ci.

Przypiosowanio koomus’ niy jego zasug.

Tak mi sie uo tym spoomniauo, jak sie skoon’czoua wyborczo goroonczka.

A to skirz zblirzajooncyj sie Barboorki, goorniczego s’wiynta, ale i tyj Barbary, kero s’loonskymi guosami wsadzioua na Wiejsko szyroke groono posuoow niy-S’loonzokoow,
a sama uostaua w roli parawanu czy forhangu. Tego jeszcze na razie rzodyn niy wiy.

Tak urzytyh S’loonzokoow jest wielu.

Przibijo sie Im abo przyklejo tabulki „Made in .... „.

I za korzdym razym po wykorzystaniu ih w tyj roli widac’ w nih gorycz z takego potraktowanio.

Niykerzi jeszcze morze tego niy wiedzoom i niy czujoom, jak hoc’by mooj kamrat - „bytoomski Wspoolnik”, kery hoc’ wygrou „wybory przed wyboramiu”, pewnos’ci na powiosynno przyszuos’c’ niy mo rzodnyj. I niy Uoon jedyn.

Jednak coroz wiyncyj z nih hodzi po rozum do gowy.

Uostatnio nawet Sternik ze Platformy skarrzou sie, co niy morze snojs’ hyntnyh miyndzy
Birgymajstrami s’loonskih miast do udziau w rejsah na niyj.

To samo tyczy i ludzi z lewego tretuaru.

Niy garnoom sie do grodu nad Wisuoom - bo czujoom, rze tam bydoom w roli forhangoow abo parawanoow.

Hyba lepi Im lerzy robota, na keryj pudzie przybic’ tabulka „Made in Silesia”.

Poleku wszyscy muszymy uodpedziec’ sie na pytanie:

hcymy byc’ parawanami, za kerymi szabrujoom cygany, czy uczciwymi S’loonzokami?

Czy dali doomy szabrowac’ nasza S’loonsko ziymia i jyj Norood? Czy je uohrooniymy?

Czy na wiosna zas’ bydymy stawiac’ na te stare klamory, kere potym noom przydzie ze wstydym zasuooniac’ forhangym swojyj osoby?

Forhangi, parawany czy .... MADE IN SILESIA?