Kiermasz.W mojih ukohanyh Uogewnikah S’loonskih s’wiyntujymy kiermasz, rocznica pos’wiyncynio naszego kos’cioua.
W tym dniu ksioondz idzie przez couki kos’cioou i kropi kropiduym wszystkih.
A my wspoominoomy nasze hrzty.
Tak się stauo, rze hoc’ z mojoom s’lubnom hodzymy na wczes’niejszo mszo, w uostatnio niydziela poszli my na dwanosto, kedy jest mszo dlo dzieci.
Jak to tyrz sie dobrze zuorzouo.
Bo prawie na tyj mszy kozanie guosioou nasz farorz, a rze je Uoon wielkym znawcoom hostorije niy ino kos’cioua i parafije, ale i naszyj ziymi, to wert je Go posuhac’.
A rze Jego suowa bouy kerowane do dzieci, to tyrz uatwo bouo za Niym leciec’ mys’lami
tam kaj noom wskazowou.
Na soom poczoontek pognou nasze mys’li do Starki, Oumy naszego kos’cioua,
na Maugorzyntka, wzgoorze na kraju Bytoonia, na kerym stoji dzisioj murowany kos’ciouek s’wiyntyj Maugorzaty, postawiony na miejscu naszego piyrszego kos’cioua parafijalnego.
Zbudowou Go Bolesuaw Kyndzierzawy w roku 1170 i jako kos’ciou grodowy uofiarowany
Uoon uostou Benedyktynoom w Ouawie pod Wrocuawiym.
Wzgoorze uobloone bouo wodoom i uopasane uobroonnym drzewianom palisadoom
z mostym nad fosoom.
Couke wzgoorze boouo pobudowane we forma spuaszczoonego koua, w s’rodku kerego stou kos’ciou. Uod drugiyj pouowy XII wieku znajdowaua sie tukej rezydyncjo kasztelanoow bytoomskih.
W razie napadoow uobcyh na Bytoon’, peunioou uoon uobroonno funkcjo.
W roku 1200 na ziymi bytoomskiyj boou ino jedyn kos’ciou. To tyrz na wzgoorze s’wiyntyj
Maugorzaty szli i Uogiewczany kerzy miyszkali, jak to uokres’lali ludzie - z dalsza, coby
w ciyniu „Maugorzyntki” - brac’ s’luby, hrzcic’ dzieci i howac’ umaruyh.
Stare dokumynty i groby na mauym smyntorzu godajoom nojlepi uo naszyh korzyniah, kere
nasze przodki zapus’ciyli tu - na wzgoorku s’wiyntyj Maugorzaty.
W ciyniu tego wzgoorza prauojcowie naszego ludu zakuodali swoje siedliska, z tego z’roodeuka piyli woda rzywo ”dobryj nowiny”, tu couko bytoomsko i uogewnicko egzystyncjo zapus’cioua swoje korzynie.
„Maugorzyntka” booua dlo Uogewczan, uood XIII wieku do drugi pouowy XVII wieku
kos’ciouym uopiekun’czym, parafijalnym.
Grood na „Maugorzyntce” straciou na znaczyniu skirz pryndkego rozkwitu podgrodzia,
na kerym boou plac targowy, a na niym handlowauo sie srebrym wydobywanym
z bytoomskiyj ziymie, uouowiym i rynkodzieuym.
Douokouka targu powstowauy doomostwa, a w 1231 roku zbudowano kos’ciou.
Kos’ciou Mariacki, nojcynniejszy zabytek Bytoonia.
Kiermasz naszego kos’cioua wypood tego roku w tym samym dniu, co 770-ty kiermasz matki naszego kos’cioua - Kos’cioua Mariackego w Bytooniu.
Jest Uon starszy niż’li miasto.
Doo niego hodziyli wtynczas ino miejske ludzie.
Uokoliczni, arz do 1660 roku hodziyli do kos’cioua za murami, czyli do „Maugorzyntki”, kero potym staua sie kaplicoom na smyntorzu.
Wzgoorze zamiyniouo sie w smyntorz, na kerym do pouowy XIX wieku howauo sie Uogewczan.
Gotycko budowla Kos’cioua Mariackego miaua swojih uopiekunoow, kerymi byli Norbertany
ze Wrocuawia.
W latah uod 1840 do 1874 proboszczym w kos’ciele Nojs’wiyntszyj Maryje Panny boou
ks. Joozef Szafranek, cowiek niyzwykuy.
Przebudowou Uoon s’wioontynia, sprowadziou Siostry Zakoonne bo Bytonia, a wybrany przez lud za posua do pruskego parlamyntu, stou sie trybunym tego ludu.
To z Jego inicjatywy powstauy parafie s’w. Barbary w Horzowie, s’w. Jana Hrzciciela w Goduli, Uoon tyrz zaczoon zbiyranie datkoow na budowa naszego kos’cioua w Uogewnikah.
Nastympnym proboszczym Kos’cioua NMP uostou ks. Norbert Boon’czyk.(1872-1893) -
Nazywany S’loonskym Hoomerym.
Zauorzou Towarzystwo s’w. Alojzeho i uozpoczoou budowa kos’cioua w Uogewnikah.
Noguo i niyspodziywano s’mierc’ niy pozwoloua Mu dokoon’czyc’ te dzieuo.
Budowa naszego kos’cioua dokon’czou ks. Dziekan Tyjodor Mys’liwiec.
Tak wiync przynolerznos’c’ Uogewnik do Kos’cioua Mariackego w Bytooniu trwaua uod 1660 roku do 8 siyrpnia 1894 roku, kej to powstaua nowo parafio w Uogewnikah.
Wczes’niyj przy droodze kero prowadzioua przez Uogewniki do S’wiyntohlowic stoua staro
kapliczka pod wezwaniym s’w. Jana Nepomucyna, wybudowano przez niyznanego
z nazwiska dobroczyn’ce.
Kej joom postawiono niy wiadoomo, ale na staryj mapie z 1740 roku jest uoona zaznaczono.
Wiadoomo, rze figury i kaplice stawiauo sie tymu s’wiyntymu nojwiyncyj w XVIII wieku.
Kapliczka nasza niy przedstowiaua sie uokozale.
Nad woonziutkoom mynsoom wisiou uobroz s’wiyntego Jana Nepomucyna, namalowany przez „Stanisuawa Kwiecin’skego na Goorah (Tarnowskih Goorah) 20 maja 1864 „ - taki napis widnieje na uodwrocie uobrazu.
Kaplica uotaczano boua wielkoom czcioom miyszkan’coow Uogewnik i uwarzano booua za wuasnos’c’ gminy. W tyj kaplicy roz w roku, w maju, ksioondz z parafije NMP uodprawiou Mszo S’wiynto.
Jak „Kolejki Elektryczne” projektowauy budowa linije tramwajowyj przez Uogewniki do Bytoonia w roku 1899, zapropoonowauy wuadzoom kos’cielnym rozebranie kaplicy za uodszkodowaniym.
Kwota 2500 marek, kero wypuaciouy „Koleje Elektryczne”, uostaua przeznaczoono na zakup uorganoow do kos’cioua.
Kaplica uostaua rozebrano w 1900 roku, a uobroz s’wiyntego patroona przeniesioony do kos’cioua.
Ale wczes’niyj, 1 paz’dziernika 1894 roku wymierzoono fundamynty pod budowa
i uozpoczynuo sie wykoonywanie wykopoow.
12 maja 1895 roku boou wmurowany kamiyn’ wyngielny, a w staryj kapliczce uodprawioono Mszo s’w. Proszoono uo Borze buogosuawiyn’stwo dlo zaczyntego dzieua.
Na placu budowy zgroomadziooua sie ludnos’c’ z dziec’mi, ze sztandarami, uorkiestroom
i s’piywym pies’nioow wznoszoonyh do Borzyj Uopatrznos’ci. Przybouo tyrz duhowiyn’stwo z pobliskih parafioow.
Lud wysuhou przemoowiynio ks. Dziekana Mys’liwca z Bytonia, kery wyliczou uofiarodawcoow i przedstawiou nadzorce budowy.
Zgodnie z ceremoniauym akt erekcyjny wymiyniou Papiyrza Leuona XII, biskupoow, Cysorza Wilhelma II i kapuanoow.
Dokumynt sporzoondzony na pergaminie w jynzyku polskym i niymieckym, zamurowano
w przygotowanyj niszy we fundamyntah przyszuego kos’cioua pod prezbiterijum.
Dnia 12 grudnia 1894 roku Ksioonrze Biskup wrocuawski, kardynau Jerzy Kopp, dekretym swojym zakuodo parafijo uogewnicko, kero wyuonczo z dotyhczasowyj parafije Marijackiyj.
Wyznaczoono granice, zauorzono Ksiyngi Metrykalne, ustanowioono uodpowiedzialnego kapuana.
Parafio uostaua w dekanacie bytoomskym, a doo niyj przyporzoondkowano katolikoow Zgorzelca, Kopaniny, Huty „Hubertus”, kopalni „Floryntyny” i „Redensblick”.
Do Zarzoondu Kos’cielnego nalerzauo wtynczas 40 parafian.
6 lipca 1896 roku pos’wiyncoono Krzyrz na wierzy kos’cioua.
Do kopuuy wuorzoono dokumynt w jynzyku polskym i niymieckym, kery zawiyrou spis duhowiyn’stwa, Zarzoond Kos’cielny, wszystkih mistrzoow i robotnikoow pracujooncyh przy budowie kos’cioua.
Wsadzoono tam tyrz pora niymieckih i polskih gazetoow i klepokoow.
Na poczoontku jesiyni 1896 roku Kos’cioou stou jurz pod dahym.
Robota trwaua bez przerwy, w korzdy dziyn’ do pooz’nego wieczora.
Robota nadzorowali z niymieckoom dokuadnos’cioom: Klahr - budowniczy z Bytoonia, Schweitzer - mistrz ciesielski z Bytoonia, Kasza z Mikouowa, Buhl - stolorz-artysta
z Wrocuawio, kery robiou guoowny uoltorz, amboona i suhatelnice, a zwykue roboty stolarske wykoonou stolorz Stanek z Goornyh Uogewnik.
Projekt kos’cioua uopracowou budowniczy Jakisch z Bytoonia.
Coukoom budowoom kerowou ks. Dziekan Mys’liwiec.
Czworto niydziela adwyntu, 20 grudnia 1896 roku jest datoom historycznoom dlo naszyj parafije.
Kos’ciou w tym dniu zostou pos’wiyncoony.
Doom Borzy - godne miyszkanie Boga pos’rood ludu znolozuo swoje miejsce.
Na tyn dziyn’ miyszkan’ce Uogewnik, pomimo zimy, ustrojyli korzdy doom zieloonymi gauoonzkami, uobrozami s’wiyntyh i horoongiewkami.
Ustawioono pora tryjumfalnyh bram, pod kerymi cioonguy rzesze wiernyh z coukiyj okolice, coby uoboczyc’ nowy kos’ciou.
Ks. Dziekan Mys’liwiec - proboszcz Kos’cioua Mariackego z Bytoonia uotworzou drzwi s’wioontynie, a Lud Borzy wypeuniou wnyntrze po brzegi.
Uroczysto Suma uodprawiou w licznyj asys’cie soom ks. Koonsekrator.
Po Ewangelji przemoowiou ks. Kapelan Rother w jynzyku niymieckym, a na koniec naborzyn’stwa we wzruszajooncyh suowah przemoowiou soom ksioondz celebrans.
Na zakoon’czynie uods’piywano Te Deum Laudamus...
Wiela z tyh suoow rzeh przepisou z wydawnictwa:
„100 LAT KOS”CIOUA UOGEWNICKEGO” wydanego pod redakcjoom
Ks. Alfreda Szkróbki, kery na jyj kon’cu pyto i uodpowiado:
„ Czymu na Twoji droodze stoji parafijalny kos’ciou?
A w niym: niydzielno Mszo s’wiynto, Sakramynt pokuty, naborzyn’stwa maryjne,
Drooga Krzyrzowo.
Czymu Kos’ciou przypoomino:
W niydziela i s’wiynta naborznie uczestniczyc’ we Mszy s’wiyntyj.
Wszystko to dlotego, cobys’ niy skaruowaciou, cobys’ sie niy wynaturzou, cobys’ niy stou sie zwyrodniauym, cobys’ przez uobcowanie z Hrystusym upodobniou sie doo Niego!