W mojih ukohanyh Uogewnikah S’loonskih mieli my do niydowna ulica kero nosioua miano ruskego hodowcy sadownika Iwana Miczurina.

Musiou uon mieć’ s’cic’ wielke i szczegoolne zasuugi wzglyndym Uogewnik, kej drugo po ulicy Ormowcoow nojdukszo sztrasa boua wtynczos jymu pos’wiyncono.

Wtedy rzodyn tyh zasuug niy znou i do dzisioj ih niy poznou, ale drooga boua i jego miano
nosioua.
No a rze ciekawos’c’ ludzko je wielko, to co kery zaglondnou na tabliczka z jego imiyniym,
to zadowou pytanie: fto uon je? co takego zrobiou dlo Uogewnik?

Wtynczos nojczyn’s’ciyj padaua uodpowiedz’, co uon bou wielkym eksperymyntatorym,
kery proobowou robic’ rostomajte krojcoongi.

I wtynczos to hyba, coby się z tyh zasuug Miczurina dlo Uagewnik pos’mioc’,
ftos’ wymys’lou zgadywanka: co to je sztaldrat?

Uodpowiydz’ boua jedna: to miczurinowsko krzyrzoowka szlangi z jerzym.

To uo cym uosprawiom usuyszou rzeh wiela lot po tym, jak piyrszy roz w rzyciu spotkou rzeh
tyn miczurinowski wynalazek.

A bouo to krootko po wojnie, jak uogewnicko biydota hodzioua na houda zbiyrac’ wyngel przed zimom, coby niy zamarznon’c’ w czasie wiynkszyh mrozoow.

Zbioorka boua na placu na Staryh Blokah, skond couko gromada houdziorzy wyruszaua ze
swojymi woozkami i woozyckami. Z moji siyni nojlepszy woozyk mieli Dziauahy.
Bo niy ino rze miou dwa dyszle, kere sie trzymauo przy jez’dzie rynkami, ale tyrz szyroki pas zaprzyngowy, kery przepasany przez piersi pomogou ciongnon’c’ pouny woozyk i pozwolou sie dobrze przy tym zapiyrac’nogami.

Droogom kole Amyndoow cionguo sie woozki pod goorka, kole bonkra na Wopynioku i dali
do Goja, kaj sypane bouy houdy z kopalnie Uogewniki ( downiyj Floryntyna ).

Tam kaj krzyrzowaua sie nasza uobros’niynto z uobu stron kasztanami drooga, kerom my dojyrzdrzali na houda, z prostopaduom do niyj drogom, kero rozciongaua sie miyndzy kopalniom Uogewniki a hutom Zygmunt, stouo jakes’ stare uogrodzynie.

Coby się drooga skroocic’ czynsto my przeuaziyli przez te uogrodzynie i tam rzeh poznou
co to je sztaldrat i jake je jego dziauanie.
Na niym rzeh stargou swoje niynojgorsze galoty i podropou couke rynce i nogi.

A rze bou uon jurz dobrze poros’ciauy, to i zaroski podropania zacuy ropiec’.
Bouo co uopatrywac’.

W narorzniku uogrodzynio stoua wierza do wahowanio i nawet wisiaua jeszcze na niyj
blaszano uoprawa lampy uos’wiytlyniowyj. Wierza wyglondaua tak hoc’by dopiyro niydowno jeszcze ftos’ w niyj wahowou. Ino cego?

Starsi ciongli na houda, a my bajtle niyroz w tym miejscu uostowali coby zaspokojic’ ciekawos’c’ i po niyj pouazic’.

Cynsto tyrz na szczeblah drabiny kero wiodua na wiyrh i na bolkah z keryh boua zrobniono
siadali my, coby uodpoczon’c’ w powrotnyj drodze z woozkami pounymi wonglo.

Dopiyro po latah jak rzeh bou na praktyce w Zakuadah Hymicznyh Uos’wiyn’cim i przyszuo
nom miyszkac’ z cauom klasom w muodzierzowym shronisku na terynie Obozu, take same, abo ganc podobne wierze uobocou rzeh tam.

Ale co by miauy wspoolnego te hitlerowske wahynturmy z mojoom wierzom na houdzie?

Potym po latah zainteresowou rzeh sie tyrz uopuszczonymi grobami na naszym smyntorzu.
A rze nasze groby bouy na wiyrhu smyntorza, blisko droogi z Bytomia do Chorzowa, czynsto
tamtyndy my przehodziyli przez foortka z tyj strony jak my szli ze smyntorza do Oupy, kery niydaleko miyszkou w swoji haupce.
I wtynczos my kole tyh groboow przehodziyli.
Niyroz za dzieci sprzontali my te groby, kere bouy uopuszczone, przed Wszystkymi S’wiyntymi.

Oupa uosprawiou, a wiedziou to na pewno, a i mama i ciotka Yrmgardka tyrz, rze pohowani tam lerzom gyfangnery, kerzy pod przymusym robiyli na Rynzbliku. Niyroz bez wojna uoni ih spotykali i podowali im cos’ do jedzynio, bo tak im ih bouo rzol niyborokoow.

Potym jak poszyrzali drooga z Bytomia do Chorzowa i przybrali troha smyntorza uod tyj strony, groby te uostauy przeniesione w jedno miejsce, kaj teroski stoji upamiyntniajoncy
IH uobelisk.

I wszystko mi teroski zacyno pasowac’ i ukuodac’ sie zacynajom w jedna cauos’c’ te dzieciynce uobrozki i uopowies’ci starszyh z tyh lot, jak przeczytou rzeh na zajcie Arnulf Hein we www.Slonsk.de fragmynt tekstu pod tytuym „Tausende Kriegsgefangene leisteten in den Beuthener Gruben Zwangsarbeit”, kery dotyczy spraw kere miauy miejsce w mojih Uogewnikah.

Okazuje sie rze niy ino w Os’wiyn’cimiu, Uambinowicah czy S’wiyntohuowicah-Zgodzie
bouy miejsca kaz’nie, ale tyrz w mojih ukohanyh Uogewnikah S’loonskih.

W tyh miejscah jurz na szczyn’s’cie ofiary uostauy upamiyntnione i uoddano im uostaua
czes’c’, ale som jeszcze ofiary, kere czekajom na IH upamiyntniynie, jak hoc’by ofiary
z pobliskih Miehowic i ofiary wywoozek do ruskik kopaln’ i obozoow.

Jak dugo idzie jeszcze z tym zwlykac’?

TABULA PRZECA JURZ JE GOTOWO !!!